BLOG

Rất nhiều bố mẹ băn khoăn nên đọc sách cho trẻ từ khi nào? Câu trả lời là: Càng sớm càng tốt! Thậm chí bố mẹ có thể bắt đầu ngay từ khi em bé còn trong bụng mẹ. Tuy nhiên, việc đọc sách với các em bé (babies) từ 0 đến khoảng 24 tháng tuổi thường khiến các bố mẹ gặp phải nhiều khó khăn và bối rối như: Con không “hào hứng”, chỉ chú ý một tẹo là đòi giật sách, hoặc chuyển qua hoạt động khác; con chỉ nhào đến sách để xé, gặm, mút mát; con không chịu ngồi yên trong lòng bố mẹ, con không tương tác với bố mẹ…

Thực tế là giai đoạn này, khả năng tập trung của trẻ rất ngắn, chỉ trong khoảng vài phút, vì thế, đừng sốt ruột mà hãy hiểu rằng “đó là cách đọc sách của riêng trẻ”. Đọc sách cũng là một cách để trẻ khám phá cuộc sống, bằng tất cả các giác quan của mình. Hãy kiên nhẫn quan sát và nương theo nhu cầu khám phá của trẻ để duy trì giờ đọc sách mỗi ngày bởi nhiều nghiên cứu uy tín đã chỉ ra rằng, đọc sách cùng bố mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ sau này. Dưới đây là một số bí quyết quan trọng trong việc chọn sách đọc cho các em bé trong độ tuổi 0-2 mà bố mẹ cần biết:

1. Được nghe bố mẹ đọc sách có thể giúp cho trẻ:

- Kết nối, làm quen với việc đọc sách bằng những cảm xúc ấm áp, thư giãn nhất.

- Lắng nghe âm thanh, giai điệu (nhịp điệu) và lời nói.

- Sử dụng các giác quan của mình – nghe, nhìn, sờ, chạm.

- Mô phỏng âm thanh. Các bé sẽ ê a, gru, gru, cooo, bập bẹ theo bố mẹ và thậm chí là nói chuyện.

- Chỉ vào các hình ảnh mà bố mẹ mô tả/ gọi tên cho bé

- Bắt đầu hiểu rằng các bức tranh và hình ảnh là mang tính biểu tượng.

- Vui vẻ và hạnh phúc.

2. Lưu ý khi chọn sách để đọc cho trẻ:

- Ngay từ khi mới chào đời, từ rất sớm, các em bé đã rất yêu thích việc được nghe những âm thanh quen thuộc. Bố mẹ có thể đọc bất cứ thứ gì êm ái, dễ chịu, ngọt ngào cho con nghe, nhưng các em bé sẽ đặc biệt yêu thích những vần thơ, những lời hát ru và những câu chuyện vần điệu có tính lặp đi lặp lại.

- Các em bé thường hào hứng với những cuốn sách bìa cứng cáp với hình ảnh đơn giản và tươi sáng.

- Khi các em bé học cách cầm nắm, có thể chọn những cuốn sách nhẹ, mềm, có thể rửa được như sách vải, sách phao.

- Khi em bé đủ cứng cáp để cầm nắm đồ vật, hãy chọn cho bé những cuốn sách bìa màu sắc tươi sáng với một đến hai nội dung/ đối tượng trên mỗi trang.

- Khi em bé bắt đầu có hứng thú với việc khám phá nội dung bên trong một cuốn sách, hãy đọc những cuốn sách có hình ảnh tươi sáng về động vật, những em bé và các đồ vật quen thuộc.

- Khi em bé bắt đầu có những hoạt động cá nhân của riêng mình, hãy đọc những câu chuyện đơn giản về các hoạt động hàng ngày – ăn, tắm hoặc đi ngủ.

- Khi em bé bắt đầu tập nói, nói chuyện, hãy đọc những cuốn sách khích lệ các em bé mô phỏng lặp lại giai điệu, từ ngữ hoặc các câu đơn giản.

- Khi các em bé lớn hơn một chút và thể hiện việc muốn tham gia vào việc đọc sách cùng bố mẹ, hãy đọc những cuốn sách có “kết cấu” đặc biệt, có các vật liệu khác nhau để sờ chạm (touch and feel), có thể lật mở (flaps to lift), kéo đẩy (tabs to pull) và những cái lỗ để chúng có thể ấn ngón tay của mình vào.

- Hãy nhớ điều này: Trẻ nhỏ ở mọi lứa tuổi đều vô cùng hào hứng với sách “homemade” và những cuốn album ảnh gia đình. 

3. Một vài gợi ý các bố mẹ nên thử:

- Ôm em bé ở trong lòng của mình, chắc chắn rằng em bé có thể dễ dàng nhìn thấy các bức tranh trong sách.

- Chơi các trò chơi với từ ngữ, hát và tạo nên các giai điệu/nhịp điệp gắn với tên của em bé.

- Thư giãn và cho phép các em bé sờ chạm vào sách, giằng lấy sách, hay là nếm, cắn sách. Đó là cách mà các em bé học hỏi.

- Cho em bé một món đồ chơi để cầm hoặc gặm khi nghe bố mẹ đọc sách.

- Đọc 1 hoặc 2 trang một lần thôi, và dần dần tăng số lượng trang lên.

- Hãy để em bé lật giở các trang sách vì điều đó sẽ khiến chúng hào hứng hơn với cuốn sách thay vì bị bắt ngồi yên nghe bố mẹ đọc. Đó cũng là cách để các em bé tìm hiểu về một cuốn sách và tận hưởng hoạt động này cùng bố mẹ.

- Dùng ngón tay để chỉ, đọc tên, và giới thiệu về những thứ xuất hiện trong các bức tranh. Miêu tả điều gì đang xảy ra.

- Hỏi các em bé: “…. ở đâu?”, “Kia là cái gì…” và chờ đợi phản ứng của các em bé.

- Luôn khích lệ các em bé tham gia vào câu chuyện bằng cách: mô phỏng tiếng các con vật (moo giống bạn bò, miao miao giống bạn mèo) hoặc là nói từ cuối cùng của một cụm từ lặp đi lặp lại trong cuốn sách.

- Tiếp tục đọc đi đọc lại một trang sách nếu em bé thực sự hứng thú.

- Cất sách đi và nghĩ ra hoạt động khác để chơi khi em bé tỏ ra mất hứng rồi.

Một lưu ý quan trọng cuối cùng:

Nếu trẻ tỏ ra thích thú với 1 quyển sách, và muốn bố mẹ đọc đi đọc lại cuốn sách đó, hãy đọc cho trẻ nghe. Đặc biệt là đối với các bé từ 18-24 tháng, nếu việc đọc được duy trì thường xuyên, trẻ sẽ bắt đầu có cảm giác dễ chịu và xem các giờ đọc truyện là một thói quen tự nhiên. Ở giai đoạn phát triển này, trẻ bắt đầu biết yêu cầu bố mẹ đọc đi đọc lại một quyển sách hoặc một chi tiết đặc sắc trong truyện. Việc này rất có ích, giúp trẻ mở rộng từ vựng và rèn luyện trí nhớ về sau.

(Nội dung bài viết được dịch từ một bài viết tổng hợp từ các cuốn sách The Read Aloud Handbook (5th ed.) của tác giả J. Trelease ( New York: Penguin Putnam, 2001) và Much More than the ABCs: The Early Stages of Reading and Writing của tác giả J.A. Schickedanz (Washington, DC: NAEYC, 1999) và tài liệu của thư viện Đủng Đỉnh Đọc.