BLOG

Hàng năm, những người thuộc hội đồng chấm giải của Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ (ALA) sẽ đọc tất cả những cuốn sách thiếu nhi xuất bản trên thị trường để chọn ra những tác phẩm nổi bật nhất, có đóng góp giá trị to lớn vào nền văn học nước Mỹ để trao các giải thưởng danh giá. Trong số đó, có thể kể đến 3 giải thưởng lâu đời, uy tín và danh giá là Newbery Medal, Caldecott Medal và Coretta Scott King Book Award. Nhưng ít ai biết ý nghĩa đằng sau những cái tên của các giải thưởng này. 

HUÂN CHƯƠNG JOHN NEWBERY

Vào đầu thế kỷ 18 ở Anh, có một cậu bé tên là John Newbery. Vì là con của một nông dân nên cậu bé chỉ được đi học vừa đủ để trở thành một nông dân, tiếp quản cơ nghiệp của cha. Nhưng với tình yêu sách mãnh liệt, Newbery luôn tìm kiếm một công việc liên quan đến sách. Năm 16 tuổi, cậu được nhận vào học nghề ở một xưởng in báo trong thành phố Reading, Berkshire. Chỉ 6 năm sau, Newbery tiếp quản xưởng in sau khi chủ của cậu qua đời. Khi tờ báo đã đạt được những thành tựu nhất định, Newbery quyết định dấn thân vào lĩnh vực xuất bản sách – lĩnh vực mà ông luôn mơ ước, cũng chính là lĩnh vực mà ngày nay người ta nhớ đến những đóng góp ông nhiều nhất. Newbery xuất bản cuốn sách đầu tiên vào năm 1740.

Thành tựu đầu tiên trong lĩnh vực mới của Newbery là cuốn sách “A Little Pretty Pocket Book” với những hình chạm khắc bằng đồng đắt tiền và bìa sách mạ vàng sang trọng. Cuốn sách của ông gây được sự chú ý vì chất lượng vượt trội so với những cuốn sách giá bèo tràn lan trên thị trường lúc ấy. Ít nhất 10,000 bản đã được bán ra từ khi cuốn sách ra mắt vào năm 1744 đến hết thế kỷ 18. Đến năm 1745, nhằm tìm kiếm những cơ hội mới, Newbery chuyển đến London và thành lập công ty xuất bản chuyên làm sách cho thiếu nhi đầu tiên trên thế giới. Newbery làm sách với tâm niệm là sách phải khiến trẻ em cảm thấy thích thú khi đọc, đồng thời cũng mang giá trị giáo dục. Chính ông đã khiến cả thế giới quan tâm đến trẻ em, đến việc đọc sách và viết sách cho trẻ em nhiều hơn bao giờ hết.

Những đóng góp vĩ đại của Newbery cho nền văn học thiếu nhi thế giới là nguồn cảm hứng cho rất nhiều thế hệ người làm sách cho trẻ em sau này. Nhằm động viên, ghi nhận công sức và vinh danh những người làm sách thiếu nhi, đồng thời tri ân sự cống hiến của “cha đẻ” ngành xuất bản sách thiếu nhi, hơn 150 năm sau khi John Newbery qua đời, Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ (ALA) quyết định thành lập một giải thưởng dành cho những tác phẩm sách thiếu nhi nổi bật nhất cho nền văn học nước Mỹ hàng năm, đặt tên là Huân chương John Newbery. Đây chính là giải thưởng sách thiếu nhi đầu tiên trên thế giới.

Từ ngày chiếc huân chương đầu tiên được trao tặng vào năm 1922, đến nay đã gần 100 năm, Huân chương Newbery vẫn giữ vững danh tiếng là một trong những giải thưởng sách thiếu nhi uy tín và danh giá nhất thế giới.

Những cuốn sách nhận Huân chương Newbery (mỗi năm chỉ có 1 tựa duy nhất) và nằm trong danh sách Sách danh dự Newbery (thường từ 4-7 tựa) sẽ được dán sticker hình huân chương trên bìa sách.

HUÂN CHƯƠNG CALDECOTT

Sau khi Huân chương Newbery ra đời, nhiều người bất bình vì cảm thấy đóng góp của họa sĩ minh họa sách thiếu nhi chưa được ghi nhận xứng đáng. Họ cho rằng các họa sĩ cũng có đóng góp tương đương với các tác giả, nhưng các tác giả đã có Huân chương Newbery, còn các họa sĩ thì… không thấy giải thưởng nào.

Đó là lý do mà vào năm 1937, ALA bắt đầu giải thưởng sách thiếu nhi thường niên thứ hai – Huân chương Caldecott, dành riêng cho các họa sĩ có đóng góp nổi bật cho nền văn học thiếu nhi. Giải thưởng được đặt theo tên của danh họa nổi tiếng người Anh sống ở thế kỷ 19 - Randolph J. Caldecott.

Từ khi lên 6, Caldecott đã thể hiện niềm yêu thích và tài năng hội họa của mình. Trong suốt cuộc đời mình, Caldecott vẽ không ngừng nghỉ. Hồi nhỏ, ông vẽ những con vật mình quan sát được. Lớn hơn, ông vẽ những buổi đi săn yêu thích của mình và trang trí các bức thư gửi bạn bè. Rồi khi đã quyết tâm đi theo sự ngiệp vẽ tranh, ông minh họa cho các báo, tiểu thuyết và nhận vẽ tranh theo đặt hàng.

Caldecott nổi tiếng trong thế giới văn học thiếu nhi nhờ minh họa 2 cuốn sách mùa Giáng Sinh là “The House that Jack Built” và “The Diverting History of John Gilpin” xuất bản vào năm 1878. Hai cuốn sách thành công đến mức Caldecott phải sản xuất thêm 2 cuốn nữa mỗi năm. Hàng triệu trẻ em háo hức chờ đợi hai cuốn sách do ông minh họa, ra mắt vào mỗi dịp Giáng sinh, trong suốt 8 năm liền, cho đến lúc ông qua đời vào năm 1886.

Randolph Caldecott đã biến đổi thế giới sách thiếu nhi trong thời đại Victoria. Ngày nay, Caldecott được xem là “ông tổ” của nghề sách tranh, một trong những họa sĩ minh họa vĩ đại có tầm ảnh hưởng nhất trong nền văn học thiếu nhi từ thế kỷ 19 đến nay. Thế nên cũng dễ hiểu khi ALA lấy tên vị danh họa lẫy lừng này đặt cho giải thưởng danh giá nhất nước Mỹ dành cho các họa sĩ sách thiếu nhi nổi bật.

Cũng giống như những cuốn sách đạt giải Newbery, một sticker hình huân chương Caldecott cũng xuất hiện trên bìa những cuốn sách đạt giải. 

GIẢI THƯỞNG SÁCH CORRETA SCOTT KING

Một giải thưởng sách thiếu nhi uy tín khác của ALA là Coretta Scott King. Đây là giải thưởng dành riêng cho các tác giả và hoạ sĩ minh hoạ người Mỹ gốc Phi có đóng góp nổi bật trong việc nâng cao hiểu biết của mọi người về nền văn hóa Mỹ - Phi và thể hiện được các giá trị nhân văn trong các tác phẩm sách thiếu nhi của họ.

Giải thưởng này được đặt tên Coretta Scott King vì muốn tri ân sự nghiệp và cuộc đời của mục sư người Mỹ gốc Phi Martin Luther King, Jr. và vợ của ông - Coretta Scott King, vì sự dũng cảm và quyết tâm của bà dành cho sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình. Giải thưởng Coretta Scott King đầu tiên được trao cho tác giả Lillie Patterson vào năm 1970, với cuốn tự truyện mang tên Martin Luther King, Jr.: Man of Peace (Garrard).

   Hãy chú ý góc dưới bên phải của cuốn sách này, bạn có thấy 3 sticker của 3 giải thưởng Newbery Medal, Caldecott Honor và Coretta Scott King Book Award trên bìa sách?

Việc một cuốn sách nhận được một trong các giải thưởng danh giá trên đã là một dấu ấn chói lọi, đồng nghĩa với sự bảo chứng chất lượng nội dung và minh họa của tác phẩm. Hiếm có tác phẩm nào đồng thời đạt được nhiều giải thưởng lớn này cùng một lúc. Ấy vậy mà cuốn sách “Trạm dừng cuối ở Phố Chợ” (Matt de la Peña sáng tác – Christian Robinson minh họa) lại tạo nên sự kỳ tích đầy hi hữu khi nhận được cả 3 giải thưởng kể trên. Tác giả được trao Huân chương Newbery, còn họa sĩ được nhận danh dự Caldecott và Giải thưởng Coretta Scott King. Chưa kể, đây lại là một cuốn sách tranh, vốn khó có thể đạt được Huân chương Newbery – một giải thường thường chỉ trao cho tiểu thuyết, truyện dài. Năm 2016, khi “Trạm dừng cuối ở Phố Chợ” nhận được cùng lúc cả 3 giải thưởng, nhiều người khó hiểu một cuốn sách chỉ vỏn vẹn 32 trang này có giá trị thế nào đối với nền văn học thiếu nhi nước Mỹ. Nhưng nhiều người khác, lựa chọn đọc lại, một cách thật từ tốn, cuốn sách có chiều sâu thầm lặng này.

Tìm hiểu về cuốn sách tranh đặc biệt này tại đây: https://crabitkidbooks.com/tram-dung-cuoi-o-pho-cho-p28864246.html