BLOG

1. THỰC TRẠNG THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC HIỆN NAY TRÊN TOÀN QUỐC

Bất kì trường THCS hay THPT nào cũng đều có thư viện. Tuy nhiên công suất sử dụng thư viện ở trường học còn rất nhiều hạn chế. Vào những ngày thường, số lượng học sinh lên thư viện chỉ đếm trên đầu ngón tay, và số lượng chỉ đông hơn khi gần tới kì thi.

Hơn thế nữa, trong trường học hiện nay nhiều cán bộ thư viện hiện nay chưa có chuyên môn cao. Nguyên nhân này không hẳn chỉ xuất phát từ phía chủ quan, mà còn bị tác động bởi những yếu tố bên ngoài. Đó đây vẫn còn cán bộ thư viện trường học được chuyển từ số giáo viên hợp đồng lâu năm (chưa biên chế), đi tiếp thu nghiệp vụ mấy tháng lấy chứng chỉ để làm công tác thư viện. Họ thường phải kiêm nhiệm rất nhiều nhiệm vụ khác ở trường như thủ quỹ, văn thư; mức lương rất thấp, phụ cấp nơi có nơi không, do vậy họ chưa thực sự tâm huyết với nghề. (Thậm chí có những người tốt nghiệp Đại học chính quy ngành Thông tin thư viện nhưng cũng chỉ được hưởng ngạch lương trung cấp, đánh đồng họ với những người chỉ học nghiệp vụ thư viện mấy tháng.)

Bên cạnh đó, hiện nay, nhiều nơi đã đầu tư cơ sở vật chất cho thư viện về số lượng sách, máy tính, cơ sở vật chất… nhưng có trường cũng không đầu tư sâu cho thư viện của mình. Vào những thư viện này ta cảm thấy như một cái kho tổng thể chứa đồ đạc lỉnh kỉnh lẫn với tài liệu thư viện, không theo một quy củ thống nhất. Mặt khác, để khai thác thư viện điện tử cần phải có một hệ thống máy tính kết nối Internet. Điều này quá khó đối với các nhà trường, đặc biệt các vùng nông thôn, vùng khó khăn.

2. NHỮNG GIÁ TRỊ BỀN VỮNG THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC ĐEM LẠI

Ảnh: bciprod.azureedge.net

Thư viện (TV) là linh hồn của một trường học. Đây là nơi hội tụ những tinh hoa tri thức của nhân loại, hỗ trợ cho thầy, trò các nhà trường không chỉ trong công tác giảng dạy và học tập, mà còn giúp bồi dưỡng trí tuệ, làm giàu nhân cách và kiến tạo nền tảng văn hoá của mỗi cá nhân. Việc xây dựng một thư viện trường học đạt chuẩn và thân thiện không chỉ cần thiết đối với sự phát triển trí tuệ và nhân cách của các con học sinh, mà còn thúc đẩy mối quan hệ mật thiết giữa giáo viên - nhà trường - phụ huynh và xã hội.

• Thư viện trường học không chỉ đáp ứng quyền tiếp cận thông tin, tiếp cận giáo dục của học sinh mà còn học góp phần hình thành và phát triển văn hoá đọc của các con từ những những cấp học sớm nhất.
• Thư viện trường học thúc đẩy tư duy cho học sinh thông qua việc khuyến khích các con chủ động tìm kiếm thông tin, từ đó tự mình khám phá và làm chủ kiến thức mới.
• Thư viện trường học cung cấp cho học sinh một không gian học tập rộng mở, tự do song vẫn đủ an toàn để có thể tổ chức tự học, rủ bạn bè cùng nhau học nhóm, trao đổi hoặc tìm lại những phút giây thư giãn tích cực sau những bộn bề của học tập và bài vở.
• Đối với các Thầy Cô giáo, Thư viện trường học là một nguồn hỗ trợ đắc lực cho công tác giảng dạy của các Thầy cô trong quá trình chuẩn bị và hoàn thiện giáo án. Đồng thời, nhờ có thư viện, mà các Thầy cô cũng có nhiều không gian hơn để tổ chức các hoạt động giảng dạy của mình, liên tục sáng tạo, thay đổi để kích thích niềm đam mê học tập của các con học sinh.
• Đối với Nhà trường, một Thư viện trường học đạt chuẩn là một trong những tiêu chí cần phải có để xây dựng môi trường Giáo dục lành mạnh và toàn diện. Nguồn tài nguyên phong phú và dồi dào trong thư viện không chỉ giúp thúc đẩy chất lượng dạy và học mà còn kiến tạo nên những không gian mang tính học thuật, văn minh và hiện đại.
• Đối với Xã hội, Thư viện trường học chính là những tế bào giúp thúc đẩy Văn hoá đọc và nâng tầm tri thức cho các công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường. Sự liên kết giữa các Thư viện trường học, cũng như giữa Thư viện Trường học và Thư viện công cộng sẽ tạo nên mạng lưới tài nguyên tri thức dồi dào, có tính hệ thống, góp phần vào sự phát triển chung của Xã hội.

3. CÁC MÔ HÌNH THƯ VIỆN Ở CÁC NƯỚC PHÁT TRIỂN

Ở các nước tiên tiến trên thế giới, có ít nhất 4 kiểu mô hình thư viện đang được đưa vào sử dụng: thư viện đa chức năng, thư viện góc lớp, thư viện lưu động và thư viện ngoài trời. Do yếu tố liên quan đến ngân sách, một nhà trường đôi khi không cần thiết phải duy trì cả 4 mô hình này mà có thể lựa chọn linh hoạt loại hình nào phù hợp với mình nhất.

1. Thư viện trường học đa chức năng

Nhiều không gian với đa dạng các loại hoạt động. Ảnh: www.burwellpublicschools.org

Thư viện đa chức năng được xác định không chỉ là nơi các em đọc sách mà còn là môi trường học tập với các hoạt động phong phú nhằm đảm bảo sự phát triển toàn diện của các em. Thư viện hướng tới việc kiến tạo không gian học tập đa chức năng với các góc học tập khác nhau.

Ví dụ thư viện có thể xây dựng các góc học tập (gồm cả sách về chủ đề, các mô hình, trò chơi….) như góc sáng tạo: gồm sách khoa học, mô hình máy bay, ô tô, các vật dụng thí nghiệm, các dụng cụ và vật liệu sáng tạo mô hình; góc văn hóa – nghệ thuật gồm sách về văn hóa, nghệ thuật, trang phục truyền thống, băng đĩa nhạc, ẩm thực dân gian, ảnh, tranh vẽ…

Mô hình thư viện thân thiện này rất phù hợp với đối tượng học sinh tiểu học, mang lại cho các em nhiều lợi ích đọc sách. Trong từng góc thư viện học sinh có thể tham gia các hoạt động đa dạng, phong phú, có điều kiện để phát triển tiềm năng của mình. Mô hình cũng phù hợp với tiêu chí giáo dục toàn diện của ngành giáo dục đào tạo hiện nay.

2. Thư viện góc lớp

Một "thư viện mini" gọn gàng ở ngay cuối lớp. Ảnh: Pinterest

Với thư viện góc lớp chỉ đơn giản là một giá sách, tủ sách nhỏ, nhằm đảm bảo tất cả các lớp ở các khối đều có góc thư viện tại lớp của mình.

Việc tổ chức hoạt động tại góc thư viện tại lớp linh hoạt trong khoảng thời gian tại lớp: là phần đọc truyện tập thể cho các em học sinh ở khối Tiểu học, là các hoạt động diễn kịch, sắm vai trong những giờ học Văn… Vai trò của người giáo viên trong các hoạt động của thư viện góc lớp như một người hướng dẫn, định hướng thói quen đọc sách của các em học sinh khối Tiểu học. Giáo viên có thể giao cho một nhóm các em học sinh thay phiên nhau phụ trách các nguồn sách, báo, tài liệu của góc thư viện với nhiệm vụ hàng tuần đến thư viện lựa chọn sách, báo, tài liệu căn cứ vào nhu cầu đăng ký của các bạn trong lớp và số sách được luân phiên giữa các lớp theo hàng tuần. Bên cạnh đó nhóm học sinh còn có thể đưa ra ý tưởng về các hoạt động với thư viện góc lớp của mình. Điều thư viện góc lớp hướng tới là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh có thể tiếp cận được thông tin, tìm kiếm kiến thức tại mọi nơi. Và đó còn là mối liên kết giữa thư viện và dạy và học tích cực một cách có hiệu quả

3. Thư viện lưu động

Một thư viện trên bánh xe. Ảnh: Grid Magazine

Thư viện lưu động là hình thức thư viện có thể di chuyển được từ nơi này sang nơi khác, như là một tủ sách có bánh xe. Thực tế ý tưởng này được hình thành trong quá trình xây dựng thư viện Thân thiện tại các điểm trường phân hiệu nhằm đáp ứng khả năng tiếp cận thư viện công bằng giữa các học sinh tại trường chính và các điểm trường lẻ. Các điểm phân hiệu, tại nhiều vùng sâu, vùng xa, có nơi không đi được bằng xe máy mà phải đi bộ, nên việc vận chuyển các đồ dùng, trang thiết bị sẽ rất khó khăn. Giải pháp đặt ra ở đây là khi vận chuyển, nếu tủ sách có bánh xe thì có thể vận chuyển thuận lợi hơn. Hàng tuần, giáo viên tại điểm phân hiệu về trường chính họp chuyên môn có thể tranh thủ mượn sách từ thư viện chính với các nhu cầu và sở thích đọc khác nhau của các em tại phân hiệu, thông thường khoảng từ 20-30 cuốn sách, báo, truyện và được thay đổi theo tuần, tuỳ theo thực tế. Với các điểm phân hiệu khác nhau, số sách này được luân chuyển quay vòng giữa các điểm trường theo từng tuần hoặc theo từng tháng, phụ thuộc vào lượng sách của thư viện nhà trường.

Bên cạnh đó, thư viện lưu động còn được phát triển tại các trường vùng bằng trong điều kiện trường không có đủ không gian trong phòng đọc của trường và bối cảnh trường có số lượng học sinh lớn, nhiều dãy nhà nên cơ hội tiếp cận thư viện của trường có nhiều hạn chế. Vai trò của các em học sinh nhóm hỗ trợ có thể giúp cán bộ cán bộ thư viện sắp xếp sách vào tủ sách và giờ ra chơi có thể đẩy đi qua các dãy lớp học đề các bạn có thể tự lựa chọn và ngồi đọc sách, có thể ở hành lang hoặc sân trường…

d. Thư viện ngoài trời

Ảnh: littlefreelibrary.org

Những không gian ngoài trời được tận dụng sẽ vô cùng linh hoạt, từ góc sân trường, đến hành lang lớp học, dưới những tán cây xanh, thậm chí dưới những hầm cầu thang nếu đủ rộng… Không gian cũng là một trong các yếu tố kích thích và thúc đẩy nhu cầu và sở thích đọc sách của các con. Khi được ở giữa một không gian gần với tự nhiên và thoáng mát, các con sẽ dễ dàng cảm thấy thoải mái, tự do, từ đó tăng khả năng tập trung và tư duy.

Cách tổ chức hoạt động ở thư viện ngoài trời khá đơn giản. Các con học sinh hoàn toàn có thể tham gia trong việc hỗ trợ quản lý nguồn sách, báo… Nhà trường và các Thầy cô giáo có thể bố trí những giá sách mini, hoặc những băng ghế với các cuốn sách báo được đặt ở phía trên… Đầu các buổi sáng trong ngày, nhóm hỗ trợ liên hệ với cán bộ thư viện để lấy báo, tạp chí và sắp xếp ở thư viện ngoài trời. Trong các giờ ra chơi, các bạn sẽ đến đọc sách và nếu cho nhu cầu mượn thì liên lạc với nhóm học sinh hỗ trợ để đăng ký. Tất cả các loại hình thư viện thân thiện đều hướng tới việc đề cao vai trò và sự tham gia của học sinh trong mọi hoạt động nhằm đảm bảo nguyên tắc: thư viện của học sinh và thuộc về học sinh.

4. DỰ ÁN “PHÁT TRIỂN THƯ VIỆN TRƯỜNG HỌC" CỦA CRABIT KIDBOOKS

Với cương vị là một trong những Nhà xuất bản sách hàng đầu tại Việt Nam dành cho Thiếu nhi với các đầu sách uy tín, được đầu tư chỉn chu cả về mặt hình thức lẫn nội dung, Crabit Kidbooks đã và đang đồng hành cùng rất nhiều Nhà trường trong công cuộc kiến tạo những Thư viện Thân thiện ở khắp mọi miền Tổ quốc.

Được phát triển trên nền tảng của những kiến thức vận hành thư viện cập nhật và truyền cảm hứng nhất, dự án Được phát triển trên nền tảng của những kiến thức vận hành thư viện cập nhật và truyền cảm hứng nhất, dự án “Phát triển thư viện trường học” của Crabit Kidbooks hướng tới việc cung cấp các đầu sách chất lượng và phù hợp, các gói tư vấn, đào tạo và tổ chức hoạt động trong cả năm học hoặc theo chủ đề giảng dạy của nhà trường để tạo nên sự phối hợp đồng bộ, hiệu quả cho hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh.

Đồng hành cùng dự án là những chuyên gia có kinh nghiệm trong tổ chức hoạt động thư viện của các tổ chức giáo dục quốc tế uy tín, các chuyên gia về sách thiếu nhi với kinh nghiệm làm việc lâu năm trong lĩnh vực giáo dục và trẻ em

Để được tư vấn cụ thể và nhận các tài liệu hữu ích về hoạt động Thư viện Trường học, các đơn vị và tổ chức có thể liên hệ theo hotline 0366.801.997 (Ms. Trang) hoặc gửi thư tới địa chỉ email trang.phan@crabitkidbooks.com.

Hãy biến thư viện trường học của bạn thành một không gian mơ ước, nơi truyền cảm hứng dạy học cho mỗi giáo viên, nơi chắp cánh cho ước mơ của mỗi học sinh và nơi hội tụ tinh họa, triết lý giáo dục mà nhà trường theo đuổi.