BLOG

Việc chọn một đầu sách tin cậy và giàu giá trị nhân văn cho các bé ở giai đoạn trước khi đến trường luôn là nhiệm vụ rất khó khăn cho nhiều bậc làm cha làm mẹ.

- "Nên chọn lọc tìm mua tác phẩm văn học kinh điển rồi đọc dần dần cho con mỗi ngày từng chút một là tốt nhất. Truyện tranh chủ yếu là để giúp các con nhận biết màu sắc và hình khối thôi nên chọn cuốn nào cũng được."

- "Những tác phẩm văn học kinh điển bao giờ cũng uy tín hơn vì đã qua sàng lọc và kiểm chứng, còn truyện tranh thì chỉ có phần nhìn hấp dẫn và bắt mắt, còn phần nội dung không được đầu tư."

- “Truyện tranh đọc cho vui thì được chứ không chứa đựng nhiều giá trị nhân văn và giáo dục.”

…

Đây chỉ là một trong muôn vàn những “hiểu nhầm” của các bậc phụ huynh đối với thể loại sách tranh (Picture book)

Vậy một cuốn Picture book đích thực là gì và làm thế nào để chọn lựa được một cuốn Picture book thật sự có giá trị cho các thiên thần nhỏ?

1. Picture book là gì?

Trong một bài nghiên cứu được xuất bản bởi Đại học Pennsylvania (Hoa Kỳ), các tác giả chỉ ra rằng: Picture book giúp khắc hoạ mối liên hệ mật thiết giữa thế giới xung quanh ta và hình ảnh, chứ không chỉ đơn thuần là một cuốn sách có tranh. Ở đó, các bức ảnh không nên chỉ được coi là một sự minh hoạ cho phần văn bản, mà việc xem tranh phải ở một vị thế bình đẳng, thậm chí là quan trọng hơn cả việc đọc các dòng chữ.

Trong cuốn "Gõ nhẹ vào thân cây kỳ diệu" dành cho các bé trong độ tuổi từ 2-5, Christie Matheson, qua bản dịch của Thuỳ Dương, đã dẫn các bé vào một cuộc trò chuyện thú vị với một chiếc thân cây. Song khác với những câu truyện giả tưởng nơi cây cối và những chiếc lá có thể cất tiếng nói, dành cho các bé trong độ tuổi từ 2-5, Christie Matheson, qua bản dịch của Thuỳ Dương, đã dẫn các bé vào một cuộc trò chuyện thú vị với một chiếc thân cây. Song khác với những câu truyện giả tưởng nơi cây cối và những chiếc lá có thể cất tiếng nói, "Gõ nhẹ vào thân cây kỳ diệu" truyền tải thông điệp của mình theo một cách rất khác.Số lượng chữ xuất hiện rất ít, chủ yếu là dưới dạng những chỉ dẫn để các bé trong quá trình đọc có thể tương tác với những bức tranh, luyện năng lực phản xạ, đồng thời hiểu được cách đối xử với thiên nhiên và môi trường xung quanh. Song không dừng lại ở đó, thông điệp của câu chuyện vẫn được để dành đến tận những trang cuối cùng. Cuốn sách là một cách truyền tải rất nhẹ nhàng cho các bé về sự chảy trôi của thời gian: xuân - hạ - thu - đông, đồng thời mang đến cho các bé thông điệp về sự kiên nhẫn và niềm tin vào những điều tốt đẹp sẽ tới. Bất kể thực tại có khắc nghiệt và phũ phàng như một thân cây trơ trụi lá trong mùa đông, những mầm non rồi sẽ nhú trở lại.

 

 

Trong một cuốn sách khác mang tên “Bềnh bồng” của Daniel Miyares, cả cuốn sách mang tới một trải nghiệm “không lời”. Không có bất cứ một kí tự, một chữ cái, một dòng chú thích ào được thêm vào. Một cậu bé, mặc một chiếc áo mưa màu vàng, mang theo con thuyền giấy được gấp từ những tờ báo của cha, và đem ra ngoài chơi trên những vũng nước còn đọng lại trên mặt đường. Chẳng may, chiếc thuyền nhỏ bé của cậu bị trượt và rơi xuống cống. Cho đến khi cậu bé lấy lại được thì con thuyền đã trở thành một mớ giấy báo ướt sũng và nhàu nát. Và đây là một trong số những hình ảnh mô tả cho câu chuyện sau đó.

Kết thúc cuốn sách là hình ảnh cậu bé chơi đùa, không phải với chiếc thuyền giấy nữa, mà là một chiếc máy bay giấy, trong một buổi chiều nắng vàng rực rỡ. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, gia đình sẽ luôn là nơi sưởi ấm và mở cánh cửa đón chúng ta trở về; và niềm vui là thứ do chính chúng ta mang lại, bất kể đó là ngày mưa hay ngày nắng. Đó chính là những thông điệp mà một cuốn Picture book đích thực mang lại, mà không hề cần tới bất cứ một từ ngữ nào.

2. Cách đọc một cuốn Picture book

Trong một cuốn Picture book, chữ và ảnh không nhất thiết phải cùng kể về một thứ. Trong quá trình đọc, độc giả sẽ là người hoá giải khoảng cách giữa những dòng chữ mà họ đọc và những bức ảnh mà họ thấy. Các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng có ít nhất 5 mối liên hệ khác nhau giữa phần “đọc” và phần “nhìn”:

- Đối xứng: chữ và ảnh bình đẳng và cân bằng

- Bổ sung: mỗi phần cung cấp một loại thông tin giúp bổ sung cho nhau

- Thúc đẩy: mỗi phần mở rộng ý nghĩa của phần kia

- Đối âm: chữ và ảnh kể những câu chuyện khác hẳn nhau

- Xung đột: chữ và ảnh khắc hoạ hai nội dung trái ngược

Việc hiểu về những mối quan hệ khác nhau này giúp cho các bậc phụ huynh trong việc chọn lọc cũng như định hướng cách đọc của các bé, bởi một cuốn Picture book đích thực không bao giờ chỉ đặt trọng tâm vào phần đọc còn các bức ảnh chỉ mang tính “trang trí” như cách chúng ta vẫn nghĩ.

3. Vì sao nên chuyển hướng sang mua Picture book cho các con?

Đối với trẻ em, các cuốn Picture book bao giờ cũng có một sức hấp dẫn đặc biệt. Cách sử dụng không gian, hình ảnh, và sự sắp đặt các chữ cái sẽ thúc đẩy trí tò mò và tính sáng tạo của các em, giúp cho quá trình đọc trở nên thú vị và bớt nặng nề hơn, song vẫn không làm giảm đi giá trị nhân văn và giáo dục. Việc giữ cho các bé hứng thú và thực sự yêu thích việc đọc sách quan trọng hơn rất nhiều việc “nhồi nhét” và bắt ép các con đọc bằng mọi giá để lấy số lượng. Muốn việc đọc sách trở thành một thói quen thay vì một “nhiệm vụ”, ngay từ ban đầu, các bậc phụ huynh phải là người giúp đem lại cảm hứng cho các con thông qua những cuốn sách vừa hấp dẫn về phần nhìn, lại vừa sâu sắc về mặt nội dung.

Khác với những hình ảnh như trong các video hay trên TV, thông qua những cuốn Picture book, các bé có thêm thời gian để suy ngẫm, kết nối giữa hình ảnh với những kinh nghiệm cá nhân để tự mình cấp nghĩa cho các bức tranh và tạo ra câu chuyện của chính mình. Sau khi đọc xong mỗi cuốn sách, các bậc phụ huynh có thể trao cơ hội để thảo luận cuốn sách cùng con, hoặc ghi chép và vẽ lại những cảm xúc và suy nghĩ của các con vào một cuốn nhật ký. Điều này không chỉ thúc đẩy trí tưởng tượng, khả năng sáng tạo, mà còn nâng cao năng lực ngôn ngữ và văn chương, cũng như trí thông minh cảm xúc cho các con.

Gợi ý những đầu sách Picture book ý nghĩa đã được xuất bản: https://bit.ly/3fMzyFH