CHUYỆN DỊCH SÁCH THIẾU NHI
Jan 04, 2022
Admin
Share
Một bản dịch sách thiếu nhi hay là tổng hòa của rất nhiều chi tiết nhỏ. Thành phẩm thường phản ánh công sức mà người dịch đã bỏ ra để chọn được đúng từ cần dùng và vô số các quyết định nhỏ tác động đến thành bại của cuốn sách. Do đó, để tạo ra một bản dịch hay, chúng tôi không thể nào tạo ra sản phẩm trong sự vội vã, hấp tấp.
MỘT BẢN DỊCH HAY
Một bản dịch hay là bản dịch nắm bắt được tông giọng, tinh thần và giai điệu của tác phẩm. Người dịch phải lựa chọn đúng từ cần dùng và cho nó xuất hiện ở đúng vị trí của nó, đồng thời biết loại bỏ những từ không cần thiết. Đối với sách tranh, vị trí của các từ trên trang sách rất quan trọng.
Với những tác phẩm dịch thành thơ hay câu chữ có vần điệu như “Sally hạt tiêu và điều nhỏ bé phi thường”, “Chuyện nhỏ chuyện to, thủ thỉ rù rì”, tuy rằng Crabit Kidbooks dịch không thật sát với ngôn từ trong bản gốc nhưng vẫn luôn đúng tinh thần của tác phẩm. Kiểu dịch “từ đối từ” (mà chúng ta quen gọi là dịch word-by-word) không thể nào tạo ra một bản dịch hay.
TRUYỀN TẢI SỰ HÀI HƯỚC
Việc chuyển ngữ chất hài hước trong tác phẩm cũng là một thử thách của dịch giả. Những chỗ gây cười rõ rành rành tất nhiên sẽ dễ dịch hơn là những chỗ gây cười ẩn ý bằng cách chơi chữ. Nhưng nếu trong nguyên tác có chơi chữ thì trong bản dịch cũng nên có chơi chữ tương ứng. Chúng có thể rất khác với bản gốc và do đó, đòi hỏi dịch giả (hoặc biên tập viên) phải có sự can đảm và tài năng để làm được điều đó.
Một số cuốn sách như bộ “Olivia”, “Henny”, “Vua Theodore chớ đắn đo!” giữ được đúng chất dí dỏm của nhân vật và những chỗ chơi chữ khôi hài.
GIỌNG DỊCH
Nếu như tiếng Anh có tiếng Anh của người Mỹ và tiếng Anh của người Anh thì chúng ta thường có giọng kiểu miền Bắc và miền Nam. Vì độc giả của Crabit Kidbooks ở khắp mọi miền đất nước nên các cuốn sách cũng cần sự đa dạng trong tông giọng, chẳng hạn như cuốn “Sao con đến được đây hay vậy?” mang giọng văn miền Nam, trong khi “Dì Rumphius” có giọng văn miền Bắc.
Nhiều tác phẩm có bối cảnh văn hóa – xã hội đặc trưng đòi hỏi người dịch cũng phải khéo léo, uyển chuyển khi chuyển sang tiếng Việt. “Miền Dâu Dại” là một tác phẩm văn học lấy bối cảnh một vùng thôn quê nước Anh những năm về trước. Từ trang phục, kiến trúc, các vật dụng trong gia đình, đến lối sống, các nghi lễ của những chú chuột trong Miền Dâu Dại, tất cả đều toát lên một vẻ hoài cổ. Cũng vì lẽ đó, ngôn từ và giọng văn trong sách có phần cổ điển, diễm lệ, đôi chỗ xuất hiện những từ xưa cũ. Do đó, khi chuyển ngữ sang tiếng Việt, dịch giả Lam đã sử dụng khá nhiều từ cổ trong kho tàng tiếng Việt của chúng ta như “đoan chắc”, “đường”, “du tử”, “đức lang quân”… để truyền tải đúng tông giọng và tinh thần của tác phẩm.
Dịch sách cho thiếu nhi là một nghệ thuật, là những lần cân nhắc nâng lên đặt xuống, là sự lựa chọn của dịch giả và biên tập viên. Tất cả những cuốn sách dịch hay, trước khi đến tay độc giả, đều trải qua quá trình vài tháng, thậm chí vài năm, để được trau chuốt thật kỹ càng từ con chữ trong đó. Dưới đây là trang trong cuốn "Vua Theodore chớ đắn đo!", có lẽ đôi lúc các dịch giả của chúng tôi đang mang tâm trạng này.
Bài trước
TUMMY TIME IS FOR READING
Bài tiếp theo
4 BÍ KÍP ĐỂ TRẺ TỪNG CHÚT MỘT YÊU THÍCH SÁCH
SÁCH MỚI - "TÔI KỂ CẬU KẾT", BỘ SÁCH NHẬP VAI TƯƠNG TÁC ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM
27 May, 2025
Sẽ thế nào nếu ta được đóng vai các nhân vật trong câu chuyện? Sẽ thế nào nếu ta được tùy ý lựa chọn cốt truyện cho cuốn sách? Liệu bí ẩn trong khu rừng có được khám phá nếu người đọc chọn đi thuyền trên sông thay vì đi bộ băng qua rừng?
Xem thêm
SÁCH MỚI - BỘ SÁCH "ĐỌC TRANH NHỚ CHỮ"
14 Mar, 2025
Nhiều chuyên gia khuyến khích cho trẻ luyện tập phương pháp “đọc tranh - nhớ chữ”, bởi phương pháp này giúp tăng phản xạ đọc, giảm nỗi sợ đánh vần khi đọc của trẻ, lại ghi nhớ từ lâu hơn. Việc đọc trở nên nhẹ nhàng như xem tranh!
Xem thêm
Sách mới - Đại úy Rosalie
17 Jul, 2025
“Khi chiến tranh nổ ra, tổn thất đầu tiên luôn là sự thật”
Xem thêm
HÃY DẠY TRẺ CHỞ CHE THIÊN NHIÊN, RỒI THIÊN NHIÊN SẼ CHE CHỞ TRẺ
27 Jun, 2025
“Dường như trong vòng lặp vô tận của tự nhiên, có hiện hữu sự chữa lành. Rằng sau màn đêm, hừng đông sẽ đến; rằng sau màn đêm buốt giá là sẽ xuân ấm áp.” (Rachel Carson)
Xem thêm