BLOG

Khi đã trở thành một học sinh tiểu học, trẻ có khả năng tự chủ, khả năng hợp tác cao hơn. Tuy nhiên, không phải mọi điều đều dễ dàng như vậy, giai đoạn này là giai đoạn mà trẻ đang định hình nhân cách để trở thành con người mà mình sẽ trở thành. Ta cần tận dụng những năm tháng tiểu học ngọt ngào này khi chúng ta còn ảnh hưởng rất nhiều đến trẻ mình để xây dựng mối quan hệ thân thiết, và giúp trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc cùng thói quen tự lập.

Những lưu ý chúng ta cần ghi nhớ để có thể hỗ trợ trẻ phát triển:

1. Xây dựng mối quan hệ tuyệt vời với trẻ

Bạn muốn trở thành một phụ huynh tuyệt vời với những đứa trẻ thông minh, vui vẻ và hạnh phúc. Bí mật là hãy thiết lập một mối quan hệ gần gũi với trẻ.

Việc chúng ta nói với trẻ rằng ta yêu chúng hằng ngày là cần thiết. Tuy nhiên, chúng ta cần đưa tình yêu của mình vào hành động hàng ngày để trẻ thật sự cảm nhận được tình cảm.

Nhưng điều đó có nghĩa là gì? Hầu hết, đó có nghĩa là bạn cần đặt mối ưu tiên hàng đầu là mối quan hệ với trẻ. Đặt tình yêu vào hành động là chú ý lắng nghe những gì đang diễn ra giữa chúng ta, tôn trọng quan điểm và góc nhìn của con. Dù một ngày, ta chỉ có thể dành 15 phút với trẻ, nhưng hãy cố gắng đảm bảo đó là 15 phút hoàn toàn tập trung vào trẻ và bạn không bị sao nhãng bởi những yếu tố khác như điện thoại hay chương trình TV. Ở bất kì tình huống nào, chúng ta phải nhớ rằng đứa trẻ đôi khi đang khiến chúng ta “phát điên” này vẫn là đứa trẻ quý giá mà ta luôn hi vọng và yêu thương

2. Kỷ luật tích cực

“Con phải làm như vậy vì mẹ đã bảo rồi!” sẽ không còn hiệu quả nữa. Nếu cha mẹ tiếp tục sử dụng các phương pháp kỷ luật dựa trên quyền làm cha/mẹ mà không làm rõ cho trẻ hiểu rõ bản chất đúng sai của hành vi, về lâu dài, trẻ sẽ hình thành tính cách ngang ngược và chống đối.

Chiến lược tốt nhất của chúng ta là một mối quan hệ bền vững, kỳ vọng và giới hạn rõ ràng dựa trên sự đồng cảm và thấu hiểu.

Chúng ta thường lầm tưởng việc đặt giới hạn là việc nói Không liên tục và thực thi nó. Đúng, nhưng như vậy là chưa đủ. Việc nói Không quá thường xuyên sẽ phá hoại mối quan hệ của chúng ta với trẻ. Thay vào đó, kỳ luật tích cực đề xuất đặt giới hạn với sự thấu cảm. Điều này có nghĩa là ta cần bắt đầu bằng mối quan hệ gần gũi với trẻ để trẻ hiểu được rằng ta luôn luôn ủng hộ trẻ. Chúng ta phải xem xét mọi vấn đề từ quan điểm của trẻ, thể hiện sự đồng cảm thực sự và đồng thời chỉ đặt ra những giới hạn mà ta thực sự cần đặt ra. Việc này cũng cần ta phải khống chế những cơn bực tức nóng giận nhất thời để “trừng phạt” con bất cứ lúc nào, đi ngược lại với những nguyên tắc đã đề ra, khiến trẻ khó hiểu và bất phục tùng.

3. Giúp trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc (EQ)

Điểm tốt và kiến thức là quan trọng, nhưng trí tuệ cảm xúc và xã hội còn góp phần nhiều hơn vào thành công và hạnh phúc của con bạn trong cuộc sống. Mỗi ngày chúng ta có hàng trăm cơ hội để giúp trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc - thực tế là mỗi khi trẻ bộc lộ cảm xúc.

Bước đầu tiên là ta cần tạo niềm tin, chấp nhận và thừa nhận những cảm xúc của trẻ. Rõ ràng, không phải tất cả các hành vi đều được chấp nhận. Nhưng mọi cảm xúc đều có thể chấp nhận được. Đa số phụ huynh thường cố gắng đánh lạc hướng trẻ khỏi cảm xúc của chính mình như “Con trai thì không được khóc, mạnh mẽ lên!” hay “Một chút trầy thôi không đau!”. Cảm xúc bị kìm nén sẽ không biến mất cho đến khi nó được lắng nghe. Khi không được kiểm soát và giải quyết triệt để, cảm xúc sẽ dễ dàng dâng trào và ảnh hưởng lâu dài đến trẻ như gặp ác mộng hay phát triển cảm giác lo lắng.

Vì vậy, cách giáo dục tích cực là chúng ta nên thừa nhận, cảm thông, để trẻ chỉ cho ta những gì đã xảy ra và cùng trẻ xử lý vấn đề.  Chấp nhận không có nghĩa là ta đồng ý và tán thành. Chúng ta đang cho trẻ thấy bạn hiểu bằng lắng nghe và công nhận.

“Con chắc chắn đang giận anh trai. Kể cho mẹ lý do tại sao được không?”

“Ngày hôm nay khiến con mệt mỏi, phải không? Kể cho ba nghe hôm nay con đã trải qua những  nhé!”

Sự đồng cảm của cha mẹ giúp trẻ hiểu được rằng đời sống và những cung bậc cảm xúc của mỗi người là phổ biến. Trẻ không hề đơn độc và ngay cả những phần “kém dễ chịu” của bản thân cũng luôn được cha mẹ thấu hiểu và yêu thương. Học cách hiểu và chấp nhận bản thân là điều cho phép trẻ giải quyết cảm xúc của mình và bước tiếp.

4. Giúp trẻ phát triển kỹ năng xã hội

Ở trường tiểu học, một số trẻ rất dễ dàng tìm thấy nhóm bạn cho mình nhưng những người khác thì không. Sự thay đổi môi trường xã hội cần thiết chúng ta giúp trẻ nâng cao các kĩ năng xã hội, học cách kết bạn và hòa đồng với bạn bè cùng trang lứa.

Hãy lắng nghe những tâm sự và kỳ vọng của trẻ, đồng cảm với cảm xúc của trẻ, tuy nhiên cần hạn chế bất cứ sự thiên kiến nào. Chúng ta cần giúp trẻ học cách bày tỏ quan điểm và cảm xúc của mình một cách điềm đạm. Đây là một thách thức đối với tất cả chúng ta, vì vậy trẻ cần sự hướng dẫn và luyện tập. Vì vậy, khi trẻ hét lên với chị gái rằng: “Chị thật là đáng ghét!”, chúng ta có thể nói “Con đang rất giận nhỉ? Con có thể nói cho chị biết con đang muốn gì thay vì con đang nghĩ gì về cô ấy được không?”.

Ta cũng cần vận dụng quy tắc của sự thấu hiểu khi trẻ chia sẻ suy nghĩ của mình. Ví dụ như, thay vì nói: “Mẹ nghĩ bạn không có ý xấu với con đâu. Vì vậy con không được không chơi với bạn.”, chúng ta hãy thử cảm thông và chia sẻ: “"Có vẻ như khi bạn nói điều đó trước mặt bạn khác đã thực sự con xấu hổ. Con cho rằng bạn đã cố tình làm vậy, và điều đó khiến con bực đến mức không muốn chơi với bạn nữa phải không?”. Với sự hỗ trợ này, trẻ có thể vượt qua tổn thương và tức giận và sẽ phân tích để đưa ra quyết định tốt hơn.

Chúng ta cũng cần giúp trẻ đứng lên cho bản thân mình – điều không chỉ mọi trẻ em mà mọi người đều cần. Hãy cùng trẻ luyện tập và hướng dẫn trẻ giải quyết vấn đề bằng cách nói ra nhu cầu của mình như: “Linh này, tớ rất thích chơi trò công chúa với cậu. Nhưng mình đã chơi trò này cả sáng rồi. Chúng mình có thể đổi sang trò chơi khác để tiếp tục chơi được không.”

Và khi trẻ gặp vấn đề với bạn bè, thay vì những lời khuyên hay nhận xét như “Bạn đó không tốt cho con. Con chơi với bạn khác đi!”, chúng ta có thể đồng cảm với cảm xúc của trẻ bằng cách phân tích: “Bạn con nói những điều như vậy thực sự có thể khiến con bị tổn thương”. Trẻ có thể sẽ khó chịu hơn trong giây lát nhưng cũng là cơ hội để trẻ cảm thấy tốt hơn.  Thông thường, khi trẻ vượt qua những cảm xúc của mình, trẻ sẽ có thể biết cách giải quyết và xử lý vấn đề. Nhưng nếu không, chúng ta có thể giúp trẻ cách để nói không một cách thiện chí với bạn bè.

Với từng độ tuổi, từng giai đoạn phát triển, trẻ cần những nghệ thuật giáo dục tích cực từ ba mẹ để có thể phát triển một cách toàn diện. Tuy nhiên, điều chúng ta cần nhớ nhất là: Hãy luôn luôn ở bên và tôn trọng trẻ!