BLOG

“Chú rồng của cha tôi” dường như không bao giờ cần thêm những nhận xét tích cực nữa. Cuốn sách đã được in liên tục từ lần đầu tiên xuất bản năm 1948; cùng với 2 ấn bản kỷ niệm là “3 câu chuyện kể về chú rồng của cha tôi” (ấn bản kỷ niệm 50 năm) và một ấn bản kỷ niệm 60 năm màu đỏ.

Những năm gần đây, câu chuyện còn được chuyển thể thành kịch, phim ảnh và các hình thức âm nhạc. (Netflix chuyển thể thành phim hoạt hình dự kiến ra mắt năm 2022)

Câu chuyện ra đời một cách ngẫu hứng - “Chú rồng của cha tôi”, và di sản thành công rực rỡ của nó, cũng tương tự như câu chuyện của Elmer. Khi Elmer thực hiện cuộc phiêu lưu kỳ thú của mình, cậu có sẵn tất cả mọi thứ cần thiết để tạo ra một cái kết hạnh phúc cho chính mình. Tương tự, Ruth Stitles Gannett cũng tạo ra mọi thứ cần thiết cho “Chú rồng của cha tôi” - mọi thứ để cuốn sách trở nên bất hủ qua biết bao thế hệ độc giả. 

Thành công về mặt xuất bản 

Trước tiên, việc xuất bản cuốn sách thuận lợi nhờ có những mối quan hệ tốt. Cha của Ruth Stiles Gannett - ông Lewis Gannett, là một nhà phê bình sách thành công; chồng của Ruth là một calligrapher, và mẹ kế của Ruth - bà Ruth Chrisman Gannett, đã tạo dựng được tên tuổi ở vai trò một họa sĩ minh họa sách thiếu nhi thành công trước năm 1948. Một năm trước khi “Chú rồng của cha tôi” được xuất bản, Chrisman Gannett đã minh họa cuốn sách “Miss Hickory” đạt Giải thưởng Newbery của Carolyn Sherwin Bailey. Khi Stiles Gannett viết “Chú rồng của cha tôi” trong vòng 2 tuần bùng nổ cảm hứng, chính những người thân trong gia đình đã khích lệ bà xuất bản cuốn sách, và cũng nhờ những mối quan hệ đó mà bà gặp được biên tập viên của Random House - người đã đọc bản thảo của bà và góp sức xuất bản nó. 

Thành công về minh họa 

Tuy nhiên, “Chú rồng của cha tôi” có lẽ không thể nào thành công hơn 70 năm nếu không có những bức tranh minh họa. Các tranh minh họa phối hợp hài hòa với phần lời. Những tranh vẽ bản đồ hiện ra ngay trong đầu, khuyến khích độc giả nhỏ theo dấu chuyến hành trình của Elmer từ Đảo Tangerina đến Đảo Hoang Dã để giải cứu chú rồng. Rõ ràng Christman Gannett và Stiles Gannet rất thân thiết với nhau; câu chuyện và hình vẽ sóng đôi với nhau một cách hoàn hảo. Khi độc giả gặp một bầy khỉ tò mò, họ cũng có thể thấy chúng lượn lờ xung quanh trên trang sách. Anita Selvey, trong cuốn sách “Sách thiếu nhi và quá trình tạo ra chúng”, đã nói tài năng của Chrisman Gannett “đặc biệt quan trọng khi vẽ mèo, sư tử, chim hoàng yến, cũng như các động vật khác xuất hiện trong những câu chuyện của Ruth Stile Gannett”. Độc giả có thể nhìn thấy biểu cảm và sự vui đùa của những con hổ trong các bức vẽ bên dưới. Mặc dù câu chuyện rõ ràng lạ thường, nhưng Chrisman Gannet đã khiến nó hoàn toàn chân thực, gần gũi thông qua những bức vẽ giản dị và giàu cảm xúc. Dù chỉ là hai tông màu trắng và đen, những bức tranh minh họa dường như hiện lên trong những sắc màu vì chúng được vẽ rất sống động và vui tươi. Chúng dường như vừa thuộc về thế giới này mà cũng không hoàn toàn; hoàn hảo cho một câu chuyện hư cấu. 

Ví dụ: Độc giả thực sự có thể nhìn thấy những chú khỉ tò mò. 

Ví dụ: Có một sự vui tươi trong biểu cảm của những con hổ, khớp với đoạn hội thoại. “Ta biết tỏng mi tưởng bọn ta không biết mi đang xâm phạm khu rừng già này!”.         

“Và rồi một con hổ khác gầm gừ: “Ta biết tỏng mi sắp nói rằng mi không biết đây là khu rừng của bọn ta!”. 

“Và ngay bây giờ bọn ta đang rất đói đây. Nói thật thì ta không chờ được thêm tí nào nữa đâu”, con hổ thứ sáu nói. “Ta cũng không chờ thêm được nữa!”, con hổ thứ bảy hùa theo.            

Cứ chốc nhát là lại có một con nhìn lom lom vào miệng đứa khác và lên giọng: “Chưa, chưa có xong được đâu nhá!”. Rốt cuộc thì tất cả bọn chúng đều quá bận với việc gườm gườm nhìn vào miệng nhau để chắc chắn là không con nào vượt lên trước trong cuộc đua nhai kẹo. Thế rồi tất cả bọn chúng đều quên tuốt luốt mất sự tồn tại của cha tôi luôn.                 

Ví dụ: Đây là một con tê giác trông gần như y đúc ngoài đời thực, và tất nhiên vẫn có một sự hóm hỉnh tươi vui trong tranh vẽ Elmer.    

Nhưng, cũng như câu chuyện cần có tranh minh họa, thì phần minh họa cũng không tạo ra được ý nghĩa nếu bỏ đi lời dẫn chuyện. Câu chuyện mà Stiles Gannett thể hiện là một trong những câu chuyện trong trẻo nhất và vượt qua được thử thách của thời gian, một phần là nhờ cách kể chuyện chân thành, hoài niệm. “Chú rồng của cha tôi” thành công vì hội tụ đủ 3 yếu tố: sự lựa chọn giọng kể chuyện; chuyến phiêu lưu; và khả năng dự đoán. 

Một câu chuyện thành công 

Độc giả ngay lập tức bị cuốn hút bởi cảm giác thân thuộc, gần gũi mà câu chuyện đem lại, khi Stiles Gannett quyết định kể câu chuyện của Elmer như thể nó là một câu chuyện có thực đã xảy ra với cha cô.

Câu chuyện mở đầu như một câu chuyện của gia đình mà chúng ta có thể kể khi đang quây quần trong căn bếp:

“Vào một ngày mưa lạnh khi cha tôi hẵng còn là chú bé, ông gặp được bà mèo hoang nọ trên phố nhà mình. Bà mèo ướt sũng sĩnh và còm rom cóm róm lạnh nên cha tôi bèn ngỏ lời: “Bà có muốn về nhà với cháu không?”. 

Chính vì phong cách kể chuyện này, câu chuyện mang tính bất hủ, tương tự như biện pháp kể chuyện “ngày xửa ngày xưa”. Câu chuyện có tính chất vượt thời gian nên những nhân vật trong truyện không cần có tên riêng. Tất cả các con vật được đề cập đến một cách đơn giản như: khỉ đột, sư tử và lợn lòi. Và câu chuyện khép lại với một kết thúc đơn giản nhưng khiến câu chuyện không bao giờ lỗi thời: “Nhưng cha tôi và chú rồng nhỏ đều biết rằng sẽ không một điều gì trên cõi đời này có thể lôi họ quay trở lại Đảo Hoang Dã nữa.”

Cách kể chuyện thành công

Khi một bạn nhỏ bắt đầu đọc, câu chuyện sẽ diễn ra. “Chú rồng của cha tôi” là một cuốn sách phiêu lưu đích thực và độc giả được dẫn dắt theo cuộc phiêu lưu đó, với sự hỗ trợ của những tấm bản đồ. Những cuộc đụng độ đầy nguy hiểm với bầy sư tử, hổ, tê giác và cá sấu đều là những thử thách lý thú đối với trẻ nhỏ. Và lời hứa của chú rồng ở cuối truyện nữa nhỉ? Tất cả càng trở nên ly kỳ hơn. Chính trong phong cách phiêu lưu này, chúng ta mới thấy được tài năng thực sự của Stiles Gannett trong việc cân bằng giữa thực và hư. Silvey cũng đồng tình khi cô viết trong cuốn sách của mình rằng: “Dù câu chuyện có những con vật biết nói này đọc cứ như một truyện cổ tích lạ thường, người anh hùng nhỏ tuổi theo đuổi sứ mệnh đầy dũng cảm và tỉnh táo.” 

Vì bản chất phi lý của câu chuyện, chuyến phiêu lưu của Elmer có vẻ hợp lí và có khả năng xảy ra, bất kể người ta đọc nó vào năm 1948 hay năm 2022. Hơn nữa, không có bất kỳ chi tiết nào trong đời thực được đưa vào câu chuyện, cũng như không có chi tiết nào thể hiện thời gian câu chuyện. Elmer hầu như chỉ tương tác với động vật, vậy nên chắc chắn sẽ không có bất kỳ sự đả kích về mặt chính trị, giới tính hay chủng tộc nào - những thứ thỉnh thoảng vẫn xuất hiện trong sách cho trẻ em. 

Khả năng dự báo thành công 

Sau cùng, dù chuyến hành trình đem lại sự phấn khích lớn đến đâu, nó vẫn chừa lại một khoảng an toàn vì có thể dự đoán trước những chuyện sẽ xảy ra. Elmer luôn luôn chuẩn bị sẵn sàng đối mặt với bất kỳ tình huống nào. Và kết thúc câu chuyện, độc giả cảm thấy mãn nguyện khi câu chuyện của Elmer và chú rồng đều trọn vẹn. 

Trẻ em được khuyến khích dùng trí tưởng tượng tham gia vào cuộc phiêu lưu cùng Elmer, bởi vì mọi thứ Elmer có thể làm, thì trẻ cũng có thể làm. Elmer không phải là một siêu anh hùng, mà là một nhân vật dễ hiểu, dễ đồng cảm. Và đây là một cuộc phiêu lưu mà trẻ em có thể diễn giải ý nghĩa. Ba lô của Elmer chứa toàn bộ những thứ mà cậu cần để giải cứu thành công chú rồng, và việc đó khiến trẻ em bớt cảm thấy lo lắng. 

Tôi chọn nghiên cứu câu chuyện này vì tôi đã lớn lên cùng với “Chú rồng của cha tôi”, và nó luôn luôn có ý nghĩa quan trọng với tôi. Cuốn sách tôi đọc lúc bé có một dòng ghi chú Giáng Sinh mà mẹ tôi viết cho cha tôi: “Dành tặng những đứa con sắp chào đời của chúng ta.” Tôi luôn cảm thấy hấp dẫn bởi ý nghĩ rằng cuốn sách này được chọn riêng cho tôi, thậm chí trước cả khi tôi chào đời.    

Từ góc nhìn của trẻ em

Tôi thích được nghe đọc sách khi còn bé, và “Chú rồng của cha tôi” là một cuốn sách tuyệt vời cho hoạt động đó. Tôi hoàn toàn đồng ý với Silvey rằng “Gannett sử dụng những kỹ thuật thú vị khi đề cập đến Elmer 9 tuổi bằng cụm từ “cha tôi” xuyên suốt câu chuyện, điều này bổ sung cho câu chuyện một chiều kích nữa và cũng khiến nó trở thành lựa chọn hoàn hảo để đọc to.” Và sau khi mê đắm câu chuyện - khi lần tiên được nghe đọc, tôi bắt đầu tự đọc cho chính mình, để tôi có thể bước lên chuyến hành trình cùng Elmer một lần nữa. 

Ở vị trí một người trưởng thành đọc lại cuốn sách này, tôi vẫn cảm thấy câu chuyện phiêu lưu này vượt thời gian. Có cả sự khôi hài lẫn cảm xúc trìu mến, và tôi thực lòng quan tâm đến Elmer và chú rồng, bởi sự dịu dàng mà Ruth Stiles Gannett đã đặt vào để đưa cậu đến với thế giới cách đây hơn 70 năm. Và sự thật là chân dung của cậu đã được phác họa hết sức kỹ lưỡng nhờ tài năng của Ruth Chrisman Gannett khiến câu chuyện càng trở nên lôi cuốn, hấp dẫn để chúng ta thả hồn mình vào hơn.        

Crabit Kidbooks dịch từ bài viết gốc: https://sites.google.com/site/myfathersdragonreview/home/evaluation