BLOG

Những năm gần đây, chúng ta chứng kiến sự trở lại đầy ngoạn mục của các tác phẩm văn học kinh điển. Các phiên bản được làm lại bìa kèm tranh minh họa bắt mắt thu hút độc giả trẻ đến với những tác phẩm có tuổi đời hơn vài trăm năm. Tuy nhiên, theo Gower - nhà thiết kế của NXB Penguin, điều giữ chân người đọc không chỉ là chiếc bìa sách hay tranh vẽ lung linh, mà còn đến từ sức hút bên trong tác phẩm. Bản dịch hay là một trong số đó.

Dịch giả Nhật Vương đã làm gì để khiến bản dịch “Chàng Kẹp Hạt Dẻ và Vua Chuột” của anh trở nên khác biệt, hấp dẫn trẻ em hơn so với các bản dịch đã có trước đó? Mời bạn cùng làm quen và trò chuyện với dịch giả 9X đang sinh sống và học tập tại Đức này qua bài phỏng vấn sau.

 

 

Từ khi học tiếng Đức ở bậc Đại học thì anh đã được học các môn chuyên ngành dịch và có tham gia cùng với các bạn sinh viên trong các dự án dịch thuật nhỏ với viện Goethe. Sau khi ra trường, đam mê về văn học và sưu tầm sách vở đã cho anh cơ hội tiếp tục đọc và dịch các tác phẩm mình yêu thích trong thời gian rảnh rỗi. Dịch sách đối với anh là một sở thích.

Công việc dịch với anh luôn là sở thích, một cách thư giãn nhưng cũng là rèn luyện ngôn ngữ cho bản thân. Vì vậy, anh chỉ dịch những tác phẩm bản thân thấy yêu thích. Đề tài văn học thiếu nhi luôn có một chỗ đứng trong tủ sách của anh, truyện cổ tích, thần thoại hay thơ là kí ức tuổi thơ anh. Đó là cầu nối đưa trẻ em đến với văn học và văn hóa một cách tự nhiên nhất.

 

 

Thứ nhất, anh luôn dịch từ văn bản gốc, nên việc cần làm là tìm lại văn bản gốc. Thứ hai, anh tìm đọc thêm về tác giả E.T.A. Hoffmann và tác phẩm Chàng Kẹp hạt dẻ và Vua chuột. Đồng thời, mối quan tâm của anh cũng là minh họa trong truyện. Tuy đã có một bản minh họa khá đẹp, anh tiếp tục đào sâu lại các bản minh họa từ gần nhất đến xa nhất, tức là bản in lần đầu, tự chọn ra những minh họa ưa thích nhất để lưu lại ngắm nghía trong lúc dịch. Điều đó vừa là một chất xúc tác cho trí tưởng tượng vừa để anh có thể góp ý cho minh họa mới của lần xuất bản này.

Việc sinh sống ở đây giúp anh có thể tìm thêm tài liệu hay tra cứu một cách dễ dàng.

 

 

 

 

Nguyên tắc của anh là tôn trọng bản gốc nhất có thể, do đó với tên của nhân vật, anh giữ nguyên. Ví dụ như các bản dịch trước đây dịch từ tiếng Anh, tên của nhân vật chính bị đổi từ Marie thành Maria, từ Fritz thành Fred, những cái đó anh giữ Marie và Fritz từ bản tiếng Đức.

Ngoài ra, trích đoạn cô bé Marie đi trên thuyền có một số câu hát đã được anh dịch sang thể thơ lục bát để gần gũi với trẻ em Việt Nam và cũng dễ thuộc hơn. Điều này anh đã từng thực hiện ở bản dịch cuốn Truyện cổ tích của anh em Grimm vài năm trước.

 

 

"Ai bơi trên hồ nước hồng?
Là tiên! Là muỗi! Hay là cá sông.
Thiên nga ở chốn tiên bồng,
Con chim vàng đã sổ lồng hót vang.
Hồng hoa tỏa hương ngút ngàn,
Mời bao tiên nữ rộn ràng tới chơi.
Nào hát nào múa nào bơi,
Tìm nơi mát mẻ thảnh thơi vui đùa!"

Khi đến với các tác phẩm cổ điển, anh luôn muốn đem lại một đóng góp mới mẻ, đồng thời mang một chút hơi thở bản địa. Bởi vậy, thể thơ lục bát luôn được anh lựa chọn để chuyển ngữ những đoạn thơ hay câu nói có vần điệu trong văn bản gốc. Hơn nữa, nó cũng là thể thơ phổ biến với người Việt, dễ thuộc, dễ nhớ với cả trẻ em. Anh muốn các độc giả nhỏ tuổi dù đang sinh sống ở Việt Nam hay nước ngoài đều nhớ về một thể thơ rất hồn Việt khi đọc sách.

Gia đình một người bạn anh định cư ở Mỹ khi đọc xong cuốn truyện cổ tích Grimm có thơ lục bát đã rất ngạc nhiên và xúc động chia sẻ cảm xúc với anh. Đó chính là niềm vui nho nhỏ của dịch giả vậy.

 

 

Có lẽ chính là được trở lại tuổi thơ, lạc vào một vương quốc trong mơ với đầy bánh kẹo và đồ trang trí tinh xảo, sặc sỡ. Chắc hẳn chúng ta ai cũng nhớ câu chuyện cổ tích về anh em Hansel Gretel gặp ngôi nhà làm bằng bánh kẹo và đường, thế giới của phù thủy xứ Oz với bạt ngàn những điều lạ kì nhất, thì ở đây cũng là một thế giới nhiệm màu như vậy. Đó như một giấc mơ có thực, nuôi dưỡng những tâm hồn bé thơ.

Anh mong các bậc phụ huynh dành nhiều thời gian đọc sách cùng con hơn, dẫn dắt trẻ em vào thế giới văn học nghệ thuật bằng những cuốn sách kinh điển cũng là nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ bằng những món ăn tinh tế.

Crabit Kidbooks: Cảm ơn những chia sẻ của dịch giả Nhật Vương. Chúc anh sức khỏe và niềm vui để mang đến cho độc giả nhiều tác phẩm chuyển ngữ thú vị hơn nữa.