Sự kết hợp giữa chữ và hình khi đọc sách tranh tạo ra điều kiện "vừa đẹp" kích hoạt hệ thống ngôn ngữ của trẻ
Sep 15, 2022
Admin
Share
Các bác sĩ tại Trung tâm Nghiên cứu Đọc Viết Trẻ em ở thành phố Cincinnati (Cincinnati Children’s Reading and Literacy Discovery Center) đã dùng máy quét MRI để nghiên cứu về sức mạnh chủ động của những cuốn sách tranh, và họ đã tìm ra câu trả lời với một cụm từ hoa mĩ: Hiệu ứng Goldilocks (The Goldilocks Effect).
Trong một nghiên cứu nhỏ được thực hiện năm 2018 về 27 đứa trẻ có độ tuổi từ 4 tuổi, các nhà nghiên cứu quan sát cách bộ não phản ứng với các kích thích khác nhau. Như bát ngũ cốc đầu tiên Goldilocks tìm thấy ở nhà của Ba chú gấu, âm thanh của người kể chuyện có vẻ “lạnh lùng” và chưa đủ truyền cảm để thu hút sự chú ý của hệ thống não bộ của những đứa trẻ.
Đến bát thứ hai, phim hoạt hình chúng thấy trên TV hay máy tính bảng lại có vẻ “quá nóng”. Mọi thứ diễn ra quá nhanh và dồn dập để những đứa trẻ có thể tương tác với những gì chúng thấy. Não bộ của những đứa trẻ nhỏ không gặp khó khăn trong việc tiếp nhận những bức ảnh có độ sáng, có sự chuyển động nhanh, theo như kinh nghiệm và kết quả scan MRI. Tuy nhiên, sự dồn dập và liên tục của hoạt hình không để trẻ có đủ thời gian để hình thành nhận thức sâu sắc hơn.
Như việc Goldilocks thở phào nhẹ nhõm khi cô múc muỗng ngũ cốc thứ ba và nghĩ rằng đây là “hành động đúng”, thì một đứa trẻ cũng có cảm giác tương tự khi đọc một cuốn sách tranh. Việc đoán xem những đứa bé ấy đang nhìn ai và nghe thấy gì chính là một thách thức khá thú vị. Đó chính là khoảng thời gian để suy ngẫm những tác động mà một câu chuyện đã để lại cho cuộc đời của đứa trẻ - sự chuyển đổi giản đơn như chớp mắt khi chúng nhìn thấy một con lừa thật và lập tức liên tưởng đến cụm từ đầy nhịp điệu “honky tonky, winky wonky donkey” trong cuốn sách tranh của tác giả Craig Smith. Sự tương tác của một đứa trẻ đối với câu chuyện rất quan trọng và hiệu quả. Việc đọc to nội dung sách sẽ “kích thích mô hình phát triển trí não tối ưu”, như nhan đề một bài báo năm 2014 của tờ American Academy of Pediatrics. Bài báo này cho biết: củng cố thêm liên kết thần kinh sẽ giúp đứa trẻ có khả năng xử lí những câu chuyện phức tạp hơn khi chúng lớn lên.
Phần lớn bí mật diệu kì đằng sau việc đọc to chính là đôi mắt phải chăm chú với ánh nhìn say mê. Đọc một cuốn sách với người lớn, một đứa trẻ sẽ tăng thêm khả năng “chú ý và tương tác” - chú ý việc người lớn làm và dõi theo ánh mắt của họ. Hiện tượng này tạo ra một sức mạnh tiềm tàng ở trẻ em. Nó khuyến khích sự phát triển của chức năng điều hành, một loạt các kĩ năng bao gồm kĩ năng ghi nhớ chi tiết và tập trung. Trẻ con “học cách điều chỉnh sự chú ý một cách tự nhiên khi chúng đang tập trung vào một nhiệm vụ mà chúng thấy thú vị, trong điều kiện được nuôi dưỡng, chở che và nhận được sự phản hồi từ người lớn”, trích lời David Dickenson và cộng sự từ trường Đại học Vanderbilt trong bài viết kết luận những giá trị phong phú thu được từ việc đọc to.
Ngược lại, các chương trình truyền hình với tốc độ nhanh lại làm giảm chức năng điều hành ở trẻ nhỏ sau ít nhất chín phút xem. Đây cũng không phải là nhược điểm duy nhất của các thiết bị liên quan đến công nghệ. Những đứa trẻ thường dõi theo người lớn để xem chúng ta đang nhìn đi đâu, vậy nên khi chúng ta dán mắt vào một thiết bị điện tử, thì đó cũng là thứ thu hút ánh nhìn của con trẻ. Những gì trẻ con thấy có thể không phải là những gì chúng ta muốn chúng thấy. Nhà tâm lí học Catherine Steiner-Adair từng viết: “Các em bé thường tìm đến cha mẹ mỗi khi chúng buồn hay sợ hãi, nhưng cha mẹ lại không quan tâm đến chúng. Các nghiên cứu cho rằng trẻ con thường đặc biệt bị nhiễu loạn bởi những trạng thái “không cảm xúc” và vô tình của người mẹ, thứ cảm xúc ta có thể đã từng bắt gặp trên gương mặt vô hồn của một người trông trẻ, nhưng giờ đây lại làm điều tương tự với con mình khi cúi gằm mặt xuống để nhắn tin, nhìn đi chỗ khác khi nói chuyện điện thoại hoặc chăm chăm vào màn hình máy tính khi lên mạng.”
Dù biết rằng ông bà và cha mẹ thi thoảng buộc phải sử dụng các thiết bị di động, nhưng cân bằng thời gian ấy với thời gian tương tác, chơi đùa cùng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ quan trọng hơn. Theo một nghiên cứu mới đây của Đại học Cambridge, Việc giao tiếp bằng mắt với trẻ khi đọc sách, tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang đến sự đồng bộ hóa sóng não giữa đứa bé và người lớn. Các em bé trong nghiên cứu trên phát âm nhiều hơn khi chúng được giao tiếp với người lớn. Đây chính là khởi đầu sớm cho việc học ngôn ngữ. Việc đọc một cuốn sách ảnh cho trẻ con mang lại lợi ích nhân đôi: giảm bớt thời gian sử dụng thiết bị di động và tăng thêm hiệu ứng tích cực trong việc xây dựng hệ thống kĩ năng và phát triển não bộ. Đây là một cách hoàn hảo để đảm bảo rằng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ nhận được những gì tốt nhất từ việc nhìn thấy: những bức tranh tuyệt với từ các cuốn sách và gương mặt đầy cảm xúc của người lớn.
Nguồn: Đủng Đỉnh Đọc.
Bài trước
TUMMY TIME IS FOR READING
SÁCH MỚI - "TÔI KỂ CẬU KẾT", BỘ SÁCH NHẬP VAI TƯƠNG TÁC ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM
27 May, 2025
Sẽ thế nào nếu ta được đóng vai các nhân vật trong câu chuyện? Sẽ thế nào nếu ta được tùy ý lựa chọn cốt truyện cho cuốn sách? Liệu bí ẩn trong khu rừng có được khám phá nếu người đọc chọn đi thuyền trên sông thay vì đi bộ băng qua rừng?
Xem thêm
SÁCH MỚI - BỘ SÁCH "ĐỌC TRANH NHỚ CHỮ"
14 Mar, 2025
Nhiều chuyên gia khuyến khích cho trẻ luyện tập phương pháp “đọc tranh - nhớ chữ”, bởi phương pháp này giúp tăng phản xạ đọc, giảm nỗi sợ đánh vần khi đọc của trẻ, lại ghi nhớ từ lâu hơn. Việc đọc trở nên nhẹ nhàng như xem tranh!
Xem thêm
Sách mới - Đại úy Rosalie
17 Jul, 2025
“Khi chiến tranh nổ ra, tổn thất đầu tiên luôn là sự thật”
Xem thêm
HÃY DẠY TRẺ CHỞ CHE THIÊN NHIÊN, RỒI THIÊN NHIÊN SẼ CHE CHỞ TRẺ
27 Jun, 2025
“Dường như trong vòng lặp vô tận của tự nhiên, có hiện hữu sự chữa lành. Rằng sau màn đêm, hừng đông sẽ đến; rằng sau màn đêm buốt giá là sẽ xuân ấm áp.” (Rachel Carson)
Xem thêm