[Tip nuôi dạy] 4 điều bố mẹ có thể làm chưa đúng khi trẻ nhạy cảm

Apr 15, 2023 Admin Share

Mỗi ngày trẻ có thể trải qua đủ mọi cung bậc cảm xúc. Trẻ cảm thấy mệt mỏi sau ngày dài học tập, sung sướng vì được điểm tốt, lo sợ khi bị kiểm tra, thấy buồn vì bị quở trách, ghen tị với người bạn có chiếc cặp mới, hạnh phúc khi được trở về nhà với mẹ… Thông qua mỗi tình huống, trẻ sẽ dần hiểu và học được cách kiểm soát và điều chỉnh những những cảm xúc của mình. Tuy nhiên, đôi lúc cách phản ứng của cha mẹ trước những cảm xúc của con chưa đúng, dẫn đến hậu quả trẻ càng bộc lộ cảm xúc mạnh hơn hoặc không thể mở lòng chia sẻ với cha mẹ nữa.

*Đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝟭: 𝗞𝗵𝗶 𝘁𝗿𝗲̉ 𝗴𝗶𝗮̣̂𝗻 𝗱𝘂̛̃, 𝗰𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝘁𝗵𝘂̛𝗼̛̀𝗻𝗴 𝘁𝗶̀𝗺 𝗺𝗼̣𝗶 𝗰𝗮́𝗰𝗵 đ𝗲̂̉ 𝗸𝗶̀𝗺 𝗻𝗲́𝗻 𝗻𝗴𝗮𝘆 𝗰𝗼̛𝗻 𝗴𝗶𝗮̣̂𝗻 𝗰𝘂̉𝗮 𝘁𝗿𝗲̉.

Sự thật là nỗi tức giận là một trong những cảm xúc đầu tiên mà trẻ cảm nhận được ngay từ khi còn bé xíu xiu. Tức giận là một cảm xúc rất bình thường và cần thiết, nhất là khi trẻ cảm thấy bị đối xử bất công hay xung đột. Tức giận trước những lý do chính đáng là cần thiết, bởi vì cơn giận dữ cho phép trẻ xả ra những gì khó chịu ở trong lòng. Nó giúp trẻ được giải phóng.

𝗖𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗻𝗲̂𝗻 𝗹𝗮̀𝗺 𝗴𝗶̀?

- Cha mẹ nên cho phép con trẻ bộc lộ sự giận dữ, bởi vì trước hết nó sẽ giúp tâm lý trẻ được giải phóng, nhưng hãy yêu cầu trẻ đưa ra lý do giải thích cho cơn giận. Tiếp đó cha mẹ có thể khuyên can giúp trẻ bình tĩnh trở lại.

- Nếu trẻ thường xuyên nổi giận, để trẻ không có xu hướng làm tổn thương bạn bè hay gia đình, dù là bé gái hay bé trai, chúng ta đều có thể đề xuất cho trẻ chơi các môn thể thao có tính đối kháng như karate hay boxing, judo hay bóng đá.

- Điều quan trọng là đừng lấy tình yêu thương làm cái cớ để hăm dọa và ra điều kiện với trẻ, khiến trẻ có suy nghĩ rằng cơn giận dữ sẽ làm người lớn cảm thấy buồn và không còn "yêu" chúng nữa.

- Người lớn nên tìm ra phương pháp dạy cho trẻ cách quản lý hành động của bản thân, không được nhượng bộ mọi sự thay đổi thất thường ở trẻ, để không tạo thành tính cách cáu bẳn khi trẻ lớn lên.

- Cha mẹ cũng nên để mắt hơn tới đứa trẻ: khi nổi giận, trẻ thường có xu hướng thách thức những điều bị người lớn cấm đoán, hành động đó khiến các con cảm thấy ngạo nghễ.

Đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝟮: 𝗞𝗵𝗶 𝘁𝗿𝗲̉ 𝗯𝘂̛𝗼̛́𝗻𝗴 𝗯𝗶̉𝗻𝗵 𝗵𝗮𝘆 𝗸𝗵𝗼́ 𝗰𝗵𝗶̣𝘂, 𝗰𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗱𝗼̣𝗮 𝘀𝗲̃ 𝗸𝗵𝗼̂𝗻𝗴 𝗰𝗼̀𝗻 𝘆𝗲̂𝘂 𝘁𝗿𝗲̉ 𝗻𝘂̛̃𝗮 𝗻𝗲̂́𝘂 𝗰𝗵𝘂́𝗻𝗴 𝗰𝘂̛́ 𝘁𝗶𝗲̂́𝗽 𝘁𝘂̣𝗰 𝗯𝘂̛𝗼̛́𝗻𝗴 𝗯𝗶̉𝗻𝗵.

Khi trẻ bướng bỉnh, cha mẹ đôi khi nói những điều có thể làm tổn thương trẻ, thể hiện sự coi thường trẻ như “mẹ không yêu con nữa”. Nếu nghĩ tình yêu bố mẹ dành cho mình có điều kiện, trẻ sẽ bối rối và bất ổn, cho rằng sự quan tâm của bố mẹ dành cho mình có thể mất đi bất cứ lúc nào.

𝗖𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗻𝗲̂𝗻 𝗹𝗮̀𝗺 𝗴𝗶̀?

- Đừng khinh thường cũng đừng chế giễu cảm xúc của trẻ, mà tốt hơn là hãy hỏi xem lý do khiến trẻ khó chịu là gì. Điều gì xảy ra khiến cho trẻ có những cảm xúc tiêu cực như thế?

- Cha mẹ hãy chia sẻ với con rằng dầu mình buồn lòng khi thấy con như vậy, nhưng điều đó cũng không ảnh hưởng gì đến tình yêu thương mình dành cho con.

- Một trường hợp đặc biệt xảy ra khi cha mẹ của trẻ ly hôn và tái hôn với một người khác: các con sẽ không ngần ngại bày tỏ sự ghét bỏ với mẹ kế hay cha dượng, bởi trong mắt chúng đây là người đã chiếm mất vị trí của cha, mẹ mình.

- Chúng ta có thể trấn an con trẻ nếu chúng sợ mất đi tình yêu thương từ những bậc sinh thành: con trẻ cần được biết rằng cha hoặc mẹ có thể không còn yêu thương nhau, nhưng tình cảm mà cha mẹ dành cho con cái là mãi mãi.

*Đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝟯: 𝗞𝗵𝗶 𝘁𝗿𝗲̉ 𝘁𝗵𝗮𝗻 𝗰𝗵𝗮́𝗻, 𝗽𝗵𝗮̀𝗻 𝗻𝗮̀𝗻, 𝗰𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗯𝗮̉𝗼 “đ𝘂̛̀𝗻𝗴 𝗻𝗼́𝗶 𝗻𝘂̛̃𝗮, đ𝘂̛̀𝗻𝗴 𝘁𝗵𝗮𝗻 𝘃𝗮̃𝗻 𝗻𝘂̛̃𝗮”, 𝗺𝗮̂́𝘁 𝗸𝗶𝗲̂𝗻 𝗻𝗵𝗮̂̃𝗻, 𝗻𝗼̂̉𝗶 𝗴𝗶𝗮̣̂𝗻.

Sự thật là chán chường là một cảm xúc rất bình thường. Khi trẻ cảm thấy chán chường, thời gian trôi qua thật chậm chạp và chúng không ngừng than thở: "Chán quá, chán quá đi mất!", thậm chí trẻ còn muốn cha mẹ hay bạn bè biết được mình đang buồn chán đến mức nào, có thể vì trẻ muốn họ lo lắng và để mắt tới mình. Trẻ cảm thấy thật trống trải ngay cả khi xung quanh có rất nhiều thứ để chơi và không có cảm hứng để làm bất kỳ thứ gì.

𝗖𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗻𝗲̂𝗻 𝗹𝗮̀𝗺 𝗴𝗶̀?

- Chúng ta không nên sợ trẻ bị buồn chán, để trẻ tự vượt qua cũng là một cách nói với trẻ rằng: "Hãy tự chăm sóc bản thân con nhé", là cách dạy cho trẻ sống tự lập mà không can thiệp quá nhiều vào cuộc sống hàng ngày của chúng.

- Người lớn cần phải hiểu là có bao nhiêu hoạt động cùng trò chơi cũng không đủ và trẻ nhỏ phải tự tìm thứ khiến chúng hào hứng và vui vẻ. Thậm chí con trẻ cũng nên được dạy cách đối diện với sự thiếu thốn.

- Có sự khác biệt đáng kể giữa "Cái này chán quá", phản ứng này đòi hỏi một sự thúc đẩy, và "Con chán quá", lúc này chưa cần cha mẹ phản hồi ngay lập tức. Hiển nhiên khi một đứa trẻ nói: "Bài tập về nhà làm con phát chán", cha mẹ buộc phải can thiệp và dùng đến quyền lực của mình. Trái lại, người lớn không nhất thiết phải làm gì cả mỗi khi trẻ nói rằng: “Con chán." Tuy nhiên chúng ta nên chú ý tới trẻ trong trường hợp cảm giác buồn chán ở trẻ kéo dài, bởi đó có thể là biểu hiện của sự trầm uất.

*Đ𝗶𝗲̂̀𝘂 𝟰: 𝗞𝗵𝗶 𝘁𝗿𝗲̉ 𝘁𝗵𝗮̂́𝘆 𝗯𝘂𝗼̂̀𝗻, 𝗰𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗻𝗼́𝗶 “𝘁𝗵𝗼̂𝗶, 𝗰𝗼́ 𝗴𝗶̀ đ𝗮̂𝘂 𝗺𝗮̀ 𝗯𝘂𝗼̂̀𝗻”.

Đây là cách phản ứng rất sai lầm. Phủ nhận cảm xúc của trẻ không khiến bao giờ khiến chúng qua đi. Khi chúng ta nói với trẻ những câu như “thôi con nín đi, có gì mà buồn”, chúng ta không thể khiến cảm xúc của trẻ mất đi, mà chỉ khiến những cảm xúc thực sự bị ẩn sâu xuống dưới.

Thường khi trẻ không nói ra những cảm nhận của mình, thì chính cơ thể sẽ lên tiếng theo cách riêng của nó, qua các biểu hiện như đau bụng, nổi mụn, mẩn đỏ, nói lắp... Cảm xúc nên được bộc bạch ra, nếu không nó có thể biểu hiện theo một cách khác, qua da hay các cơ quan nội tạng, ví dụ cậu sẽ cảm thấy như có thứ gì đó đang sôi sục trong người.

𝗖𝗵𝗮 𝗺𝗲̣ 𝗻𝗲̂𝗻 𝗹𝗮̀𝗺 𝗴𝗶̀?

- Trẻ buồn bã có thể vì những lý do như: bất hòa với bạn bè, mất đi người thân hoặc thú cưng, nhưng nếu trẻ luôn tỏ ra buồn bã và nói không biết tại sao thì người lớn cần phải vô cùng chú ý.

- Không chỉ làm dịu đi nỗi buồn của trẻ mà hãy cùng trẻ tìm ra tận gốc lý do. Người lớn phải chỉ ra cho trẻ thấy rằng mình đã nhận thấy sự khó chịu của trẻ và muốn giúp trẻ, dù sự giúp đỡ chưa thể đến ngay tức thời.

- Đừng bao giờ nói rằng: "Thôi, đừng buồn nhé!", điều đó cũng vô ích như nói với trẻ: "Có gì đâu mà sợ!".

- Nếu trẻ nhìn thấy bất kỳ hình ảnh gây sốc nào hoặc chứng kiến những cảnh tượng khiến trẻ đau buồn, hãy nói chuyện với trẻ về điều đó và giải thích cho trẻ hiểu.

- Nếu nỗi buồn của trẻ bắt nguồn từ vấn đề của cha mẹ, cha mẹ sẽ không thể giúp trẻ vì trẻ sẽ không dám hoặc không muốn nói vấn đề đó với họ. Trong trường hợp này, tốt nhất nên nhờ đến sự giúp đỡ của một chuyên gia tâm lý, người có thể đọc vấn đề thông qua những bức tranh và sự im lặng của trẻ để giúp trẻ diễn đạt nỗi buồn thành lời, tìm căn nguyên và giúp chúng bộc bạch ra.

Con trẻ khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn thường cảm thấy rất đơn độc và nghĩ rằng không có ai thấu hiểu được mình. Chính vì thế trẻ sẽ cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi nhận được sự quan tâm thiết thực từ phía cha mẹ dành cho mình sau những gì đã xảy ra. Đừng coi cảm giác khó chịu của trẻ chỉ là một ý nghĩ bất chợt, nỗi sợ hãi là do hèn nhát, hay sự bế tắc trong học tập đến từ sự lười biếng mà ngược lại, nên cho trẻ thấy rằng chúng ta đã hiểu được khó khăn của trẻ, và chúng ta sẽ cùng trẻ tìm kiếm nguyên nhân. Hãy khích lệ trẻ thoải mái chia sẻ lòng mình mà không sợ bị đánh giá, trách phạt.

Bố mẹ hãy tìm đọc quyển “𝗖𝗮̂̉𝗺 𝗻𝗮𝗻𝗴 𝘃𝗲̂̀ 𝘀𝘂̛́𝗰 𝗸𝗵𝗼̉𝗲 𝘁𝗶𝗻𝗵 𝘁𝗵𝗮̂̀𝗻” của nhà phân tâm học Philippe Grimbert để biết thêm nhiều cách phản ứng đúng khi con trẻ có cảm xúc mạnh nhé. Đây là 1 trong 3 quyển cẩm nang thuộc bộ sách “𝗗𝘂̀ 𝗸𝗵𝗼̉𝗲 𝗱𝘂̀ đ𝗮𝘂, 𝗹𝗮̀𝘂 𝗹𝗮̀𝘂 𝗯𝗶𝗲̂́𝘁 𝘁𝘂𝗼̂́𝘁”. Những kiến thức về sức khỏe tinh thần, thể chất và dinh dưỡng trong sách ba mẹ có thể đã biết hoặc chưa biết nhưng điều quan trọng hơn là ba mẹ có thể ĐỌC BỘ CẨM NANG NÀY CÙNG CON, giải đáp những thắc mắc hay vấn đề con mắc phải như một chuyên gia đích thực với kiến thức hệ thống và chính thống. Từ đó gia đình mình sẽ kết nối tốt hơn, con trẻ dễ dàng mở lòng hơn với ba mẹ khi gặp các vấn đề khó trong cuộc sống.

Bài trước TUMMY TIME IS FOR READING

Bài tiếp theo [Sách mới] Olga - Series sách khoa học giả tưởng và hài hước của Elise Gravel

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

SÁCH MỚI - "TÔI KỂ CẬU KẾT", BỘ SÁCH NHẬP VAI TƯƠNG TÁC ĐẦU TIÊN Ở VIỆT NAM

27 May, 2025

Sẽ thế nào nếu ta được đóng vai các nhân vật trong câu chuyện? Sẽ thế nào nếu ta được tùy ý lựa chọn cốt truyện cho cuốn sách? Liệu bí ẩn trong khu rừng có được khám phá nếu người đọc chọn đi thuyền trên sông thay vì đi bộ băng qua rừng?

Xem thêm

SÁCH MỚI - BỘ SÁCH "ĐỌC TRANH NHỚ CHỮ"

14 Mar, 2025

Nhiều chuyên gia khuyến khích cho trẻ luyện tập phương pháp “đọc tranh - nhớ chữ”, bởi phương pháp này giúp tăng phản xạ đọc, giảm nỗi sợ đánh vần khi đọc của trẻ, lại ghi nhớ từ lâu hơn. Việc đọc trở nên nhẹ nhàng như xem tranh!

Xem thêm

Sách mới - Đại úy Rosalie

17 Jul, 2025

“Khi chiến tranh nổ ra, tổn thất đầu tiên luôn là sự thật”

Xem thêm

HÃY DẠY TRẺ CHỞ CHE THIÊN NHIÊN, RỒI THIÊN NHIÊN SẼ CHE CHỞ TRẺ

27 Jun, 2025

“Dường như trong vòng lặp vô tận của tự nhiên, có hiện hữu sự chữa lành. Rằng sau màn đêm, hừng đông sẽ đến; rằng sau màn đêm buốt giá là sẽ xuân ấm áp.” (Rachel Carson)

Xem thêm