BLOG

Ngày còn là một cậu bé, cha tôi chỉ có duy nhất một chiếc áo len. Một. Cái. Duy. Nhất. Khi tay áo bị rách, bà nội lại tỉ mẩn vá chúng lại cho ông. Nếu lỡ để quên chiếc áo ở đâu đó, ông sẽ vắt óc nhớ lại và tìm cho bằng ra mới thôi. Ông quý chiếc áo đó như của báu.

Nhưng thời thế đã đổi thay. Cuộc sống hiện đại đã trở nên phức tạp hơn. Thay vì chật vật để lo cho con đủ miếng cơm manh áo, các bậc cha mẹ thời hiện đại lại không thể cưỡng lại việc cho con quá nhiều. Điều đó vô tình tạo ra môi trường thuận lợi cho các vấn đề tâm lý nảy sinh.

Trong quyển “Simplicity Parenting” (tạm dịch: “Nuôi Con Đơn Giản”), chuyên gia giáo dục Kim John Payne chia sẻ: những cá tính bình thường của trẻ khi kết hợp với sự căng thẳng khi có quá nhiều lựa chọn có thể thúc đẩy chúng phát triển những rối loạn. Một đứa trẻ nề nếp, logic có thể phát triển hành vi rối loạn ám ảnh (obsessive behaviors). Một đứa trẻ hay mơ mộng có thể đánh mất khả năng tập trung.

Payne đã tiến hành một nghiên cứu, trong đó ông đơn giản hóa cuộc sống của một nhóm trẻ có hội chứng rối loạn giảm chú ý. Chỉ trong vòng 4 tháng, 68% giảm từ mức độ ‘mất chức năng sinh hoạt bình thường’ xuống ‘có khả năng sinh hoạt bình thường’. Nhóm trẻ cũng cho thấy sự tiến bộ đến 37% trong các thang đo về khả năng học tập và nhận thức, một kết quả chưa từng được ghi nhận với các loại thuốc như Ritalin.

Payne còn viết về một quan sát khác của ông về những tương đồng giữa những đứa trẻ trong trại tị nạn và những đứa trẻ sinh ra trong gia đình giàu có. Những năm đầu sự nghiệp, Payne từng tham gia tình nguyện tại các trại tị nạn ở Jakarta, nơi có nhiều trẻ em phải vật lộn với hội chứng PTSD - rối loạn căng thẳng hậu sang chấn tâm lý (post-traumatic stress disorder). Ông miêu tả bọn trẻ “hay bồn chồn, lo lắng, cực kỳ nhạy cảm và cảnh giác với bất kỳ điều gì mới lạ.”

Nhiều năm sau đó, Payne mở một phòng khám tư tại Anh, nơi ông bắt gặp rất nhiều những đứa trẻ sinh ra trong gia đình giàu có với những biểu hiện tương tự lũ trẻ lớn lên trong chiến tranh cách chúng nửa vòng trái đất. Tại sao những đứa trẻ sinh ra trong êm ấm lại biểu hiện những hành vi tương tự?

Payne giải thích, mặc dù được an toàn về mặt thể chất, nhưng xét về mặt tinh thần, bọn trẻ cũng như đang sống trong một vùng chiến sự. “Bị vây quanh bởi nỗi sợ, mong muốn, tham vọng của cha mẹ cùng nhịp sống hiện đại tất bật, chúng buộc phải xây dựng những ranh giới và vòng an toàn cho bản thân dựa trên những hành vi không mấy tích cực.”

Vậy, chúng ta đã làm sai điều gì? Tại sao nỗ lực tạo nên một môi trường đầy đủ vật chất và điều kiện cho con lại không đem đến điều tốt đẹp nhất? Làm thế nào để các bậc cha mẹ có thể tạo nên một môi trường giúp con phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và tâm lý?

Trong “Simplicity Parenting”, Payne đề xuất có 4 thứ thừa thãi mà cha mẹ nên tránh, đó là: thừa thãi vật chất, thừa thãi lựa chọn, thừa thãi thông tin và thừa thãi nhịp độ (nhịp độ sống quá nhanh).

Khi bị quá tải, trẻ sẽ mất đi thời gian và sự thong thả đầu óc mà chúng cần để khám phá, chơi đùa và xả stress. Nhiều lựa chọn sẽ khiến trẻ mất đi món quà “buồn chán” - thứ kích thích trí sáng tạo và khả năng tự mày mò, học hỏi.

Dưới đây là một số gợi ý cụ thể mà cha mẹ có thể áp dụng để đơn giản hóa cuộc sống của con và cho phép trẻ phát triển một cách tự nhiên.

Trung bình, một đứa trẻ Tây phương có 150 món đồ chơi và nhận thêm 70 món mỗi năm. Quá nhiều đồ chơi khiến trẻ trở nên quá tải. Chúng chỉ chơi một cách thụ động mà không chủ động mày mò và chìm đắm vào thế giới của sự tưởng tượng.

Phương pháp nuôi con đơn giản khuyến khích cha mẹ chỉ giữ một ít đồ chơi và khuyến khích trẻ tìm tòi, sáng tạo nhiều trò chơi với những gì mình có.

Cha mẹ có thể bắt đầu dọn tủ đồ chơi của trẻ với những tiêu chí sau:

- Bỏ đồ chơi đã hỏng hóc, không thể chơi được nữa

- Bỏ đồ chơi hạn chế trí tưởng tượng của trẻ (ví dụ: những món đồ trẻ chỉ cần bấm nút để phát sáng hay phát ra âm thanh)

- Bỏ những món trẻ không đụng đến cả tháng qua

- Giữ những món trẻ yêu thích, thường là những đồ chơi đơn giản

Nếu sau khi dọn dẹp mà vẫn còn quá nhiều đồ chơi, cha mẹ có thể tạo một kho đồ chơi và tủ sách để luân phiên thay đổi cho trẻ. Và đừng chỉ dừng lại ở phòng của bọn trẻ, hãy làm gương cho trẻ bằng cách dọn dẹp cả ngôi nhà của bạn!

Theo Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Mỹ, não bộ chỉ phát triển hoàn thiện ở độ tuổi 25-30. Phần não cuối cùng được hoàn thiện là thùy trán, khu vực chịu trách nhiệm cho việc đánh giá và đưa ra quyết định. Điều đó đồng nghĩa với việc trẻ con đơn giản không có khả năng xử lý thông tin của người lớn.

Chia sẻ với trẻ về những vấn đề trên thế giới có thể khiến chúng lo âu về một việc mà mình chưa có khả năng lý giải. Vì thế, cha mẹ hãy xem và bàn luận tin tức khi trẻ đã ngủ. Đừng trò chuyện với chúng về vấn đề biến đổi khí hậu trên bàn ăn.

Một trong những thử thách lớn nhất của cha mẹ là giảm thời gian trẻ chơi máy/xem tivi/dùng điện thoại. Theo bác sĩ nhi khoa Dimitri Christakis, việc xem các hình ảnh nhảy múa liên tục trên màn hình sẽ khiến não bộ đang phát triển của trẻ dần đòi hỏi những cấp độ kích thích cao hơn. Điều này có thể dẫn đến việc mất khả năng tập trung trong tương lai.

Thế làm sao để giảm thiểu thời gian sử dụng máy của trẻ? Điều đơn giản và hiệu quả nhất chúng ta có thể làm là làm gương cho trẻ bằng cách tự tiết chế thời gian dùng máy của bản thân.

Hãy để điện thoại ở nhà khi đi cùng gia đình, có những cuối tuần không-điện-thoại-và-iPad, tập tắt điện thoại một tiếng trước khi đi ngủ… Những thay đổi nhỏ đó khiến tôi cảm thấy điềm tĩnh hơn, có mặt trong hiện tại nhiều hơn và tâm trí ít bay nhảy hơn. Điều tuyệt vời nhất là con trai của tôi cũng bắt đầu học theo và tự xin mẹ giảm thời gian dùng máy.

Bạn có biết khái niệm 5 ngôn ngữ yêu thương? Khái niệm này cho rằng mỗi chúng ta đều cho và nhận tình yêu thương bằng những cách khác nhau.

5 loại ngôn ngữ này là: lời nói thể hiện tình yêu thương, sự phục vụ, quà tặng, thời gian chất lượng dành cho nhau và những cử chỉ âu yếm.

Chúng ta thường trao và nhận yêu thương thông qua tất cả những ngôn ngữ kể trên, nhưng một hay hai ngôn ngữ thường chiếm phần chủ đạo. Tặng quà là một hành động tuyệt vời thể hiện tình yêu thương. Nhưng trong một xã hội tiêu dùng, tôi ngờ rằng nó đã bắt đầu độc chiếm các mối quan hệ của chúng ta.

Hãy cưỡng lại nhu cầu thể hiện tình yêu thương bằng những món “quà” và bắt đầu sử dụng 4 ngôn ngữ yêu thương còn lại. Dành thời gian riêng tư với con. Chơi đánh trận giả với chúng trên ghế sofa. Dành cho chúng thật nhiều cái ôm. Tận dụng mọi cơ hội để thổ lộ cho bọn trẻ biết bạn yêu chúng đến nhường nào.

Trong quyển “Simplicity Parenting” (tạm dịch: “Nuôi Con Đơn Giản”), chuyên gia giáo dục Kim John Payne mô tả một ngày trôi qua như một bài hát có cả nốt thăng và nốt trầm. Những nốt thăng là giờ học văn hóa, ngoại khóa, các buổi tiệc sinh nhật. Những nốt trầm là việc dắt chó đi dạo, thưởng thức một que kem với cha hay chơi trò đuổi bắt trong sân nhà.

Chúng ta nên thêm thật nhiều những nốt lặng và khoảng nghỉ cần thiết để trẻ có thể giải tỏa căng thẳng và tận hưởng cuộc sống hàng ngày. Giờ chơi tự do cũng cho phép trẻ phát triển trí sáng tạo. Đây cũng là cơ hội vàng để cha mẹ thắt chặt kết nối với con cái.

Trẻ con ngày nay đều có lịch trình dày đặc: từ việc học, làm bài tập đến tham gia các hoạt động ngoại khóa.

Khi nhảy từ hoạt động này đến hoạt động khác, thần kinh của trẻ luôn trong trạng thái được kích thích. Payne chia sẻ: “Một đứa trẻ không có thời gian chơi đùa tự do - hay tốt hơn nữa là thời gian buồn chán - sẽ luôn tìm kiếm các tác nhân kích thích từ bên ngoài như các hoạt động và các trò giải trí.”

Một nghiên cứu đã chứng minh, chỉ hai giờ chơi tự do mỗi tuần cũng có thể giúp trẻ tăng khả năng sáng tạo lên trên mức trung bình. Bằng cách dành thời gian cho trẻ chơi tự do thay vì chỉ tham gia các hoạt động, lớp học theo lịch trình, các bậc phụ huynh đang giúp trẻ nuôi dưỡng trí sáng tạo, sự tự lập và niềm hạnh phúc.

Thiên nhiên là một ngôi trường tuyệt vời để trẻ học hỏi một cách tự nhiên, phát triển trí sáng tạo và sự tự tin.

Trong quyển “Last Child In The Woods” (tạm dịch: “Đứa Trẻ Cuối Cùng Trong Rừng”), Richard Louv cho rằng ‘rối loạn thiếu hụt thiên nhiên’ có liên quan trực tiếp đến các vấn đề mà giới trẻ ngày nay đang đối mặt như béo phì, rối loạn chú ý và trầm cảm.

Vì thế, các bậc cha mẹ hãy dành thời gian để cùng con đi dạo, leo núi, chơi trong công viên gần nhà, đi tắm biển hay chỉ đơn thuần là khám phá khu vườn sau nhà.

Theo GDCX.