BLOG

Theo Giáo sư Mclaughlin - Trường Y ĐH Virginia (Mỹ), chậm nói dẫn đến hậu quả gia tăng những khó khăn trong việc đọc, viết, chú ý và khả năng hòa nhập xã hội sau này của trẻ. Cho đến nay, nhiều bằng chứng cho thấy vấn đề chậm nói ở trẻ có liên quan chặt chẽ đến sự thiếu giao tiếp giữa trẻ và cha mẹ trong gia đình, đặc biệt ở giai đoạn phát triển sớm của trẻ.

NHẬN BIẾT TRẺ CHẬM NÓI

Với trẻ dưới 5 tuổi, não bộ trẻ như một máy thu phát hình và tiếng. Nó thường không chọn lọc. Não bộ của trẻ có thể xử lý tiếp nhận lên đến 2.100 từ/giờ và có thể đến 100,000 từ/ngày. Tưởng nó sẽ quá tải, nhưng đó là công việc mỗi ngày của não bộ trước 5 tuổi. Số lượng này là trung bình đạt được trong quá trình giao tiếp hằng ngày với trẻ.

Có một số cột mốc bố mẹ sẽ cần chú ý về sự phát triển ngôn ngữ thông thường ở trẻ:

• Từ 2 tháng tuổi, trẻ có thể tạo những âm thanh gây chú ý hơn là chỉ khóc như giai đoạn trước

• Từ 5 tháng tuổi, trẻ biết và chú ý đến ai đó nói chuyện với trẻ

• Từ 6 tháng tuổi, trẻ có chú ý khi được gọi tên

• Từ 12 tháng tuổi, trẻ có thể i a nói những từ đơn

• Từ 2 tuổi, trẻ có thể bắt đầu dùng câu có 2-4 từ

Bố mẹ cần đặc biệt lưu tâm hoặc tư vấn bác sĩ nếu trẻ rơi vào những trường hợp sau:

• Chưa nói bập bẹ khi 15 tháng tuổi

• Đến 18 tháng vẫn chưa nói được từ nào hoặc chỉ ậm à không ra từ

• Không nói chuyện khi 2 tuổi

• Đến 3 tuổi trẻ không thể diễn đạt cho bạn hiểu bằng từ, ngôn ngữ, câu ngắn

Mỗi trẻ sẽ có tốc độ phát triển ngôn ngữ khác nhau. Nhưng bố mẹ có thể tham khảo bảng dưới đây để đánh giá những dấu hiệu trì hoãn ngôn ngữ ở trẻ theo độ tuổi.

 

BỐ MẸ CẦN LÀM GÌ ĐỂ GIÚP CON PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ TỐT?

Tăng thời gian giao tiếp thật với trẻ cũng như cho trẻ thấy tình yêu của bố mẹ dành cho trẻ

Bác sĩ Nhi Radesky, ĐH Y Michigan từng chia sẻ: Trẻ nhỏ không tìm thấy bất kì lợi ích nào về ngôn ngữ hay tình yêu nếu được cho chiếc điện thoại/ipad. Hãy kể chuyện, hát các bài hát, đọc sách, chọn những gì trẻ quan tâm để làm giàu câu chuyện về điều đó…

Bố mẹ có thể làm giàu cuộc trò chuyện qua lại bằng 2 cách:

• Quan sát để theo điều trẻ nói

• Hỏi và đợi trẻ trả lời, giải thích, hoặc phân tích điều trẻ nói hay chọn

Trong thời điểm bé học nói, bố mẹ nên hỏi trẻ những câu hỏi khi đọc truyện cho trẻ nghe, để bé có thời gian suy nghĩa (khoảng 10 giây) để trả lời. Hoặc có thể nói câu cầu khiến như "nhặt gấu Teddy lên", "mẹ đóng cửa sổ " hoặc " đến giờ ngủ rồi". Đừng quá lo lắng hay cảm thấy stress khi trẻ không muốn lập lại, hoặc không nói. Đơn giản là trẻ chưa biết cách nói như thế nào, trẻ sẽ phải học hỏi nhiều lần và bắt chước rất nhiều lần để có thể ghép 2-3 từ với nhau.

Sử dụng những kỹ năng tiền ngôn ngữ để giúp trẻ phát triển kĩ năng nói tốt hơn

Thời gian ở bên trẻ, bố mẹ nên tận dụng để chơi và giao tiếp cùng trẻ thay vì để trẻ thụ động xem điện thoại hay TV. Trong giao tiếp cùng trẻ, đặc biệt các bé trong giai đoạn học nói hoặc chưa bắt kịp được cách phát âm, hay ghép từ thành câu, bố mẹ có thể sử dụng một số kỹ năng tiền ngôn ngữ được khuyên này để tăng cách thức giao tiếp và truyền đạt thông tin cho trẻ.

• Luôn giao tiếp bằng mắt: Đây là cách làm trẻ cảm thấy được quan tâm và dễ hiểu cảm xúc và ý định của bố mẹ. Trẻ cũng học cách trò chuyện và nhìn vào mắt bố mẹ.

• Gây chú ý cho trẻ bằng giọng nói, tên, màu sắc hay đồ vật/nhân vật trẻ thích.

• Dự đoán ý định của trẻ sẽ giúp bố mẹ đáp ứng hay khuyến khích trẻ tham gia.

• Hướng dẫn trẻ khi cần một điều gì đó có thể chỉ tay hoặc dẫn mẹ đến thứ trẻ muốn.

• Thường xuyên sử dụng biểu cảm trên khuôn mặt và cử chỉ hình thể khi đọc sách hay kể chuyện cho trẻ nghe.

• Trong mọi hoạt động, bố mẹ không nên làm thay trẻ mà nên hướng dẫn trẻ cách thực hiện từng bước và khuyến khích trẻ làm tới cùng.

• Bố mẹ có thể phát âm rõ lại từ trẻ vừa nói và khuyến khích trẻ bắt chước. VD, trẻ nói không rõ từ “con hổ”, bố mẹ khích lệ “giỏi lắm Bi, nó là con hổ”. Bố mẹ “gừm gừm” gây chú ý cho trẻ và gầm gừ lần nữa để khuyến khích trẻ nói “con hổ” với câu hỏi “Gừm gừm! con gì nào Bi?”.

Gợi ý combo sách giúp trẻ nhanh tập nói và phát triển ngôn ngữ sớm gồm:

1. Chuyện to chuyện nhỏ, thủ thỉ rù rì: Nhiều từ láy tượng hình tượng thanh để kích thích khả năng ngôn ngữ của trẻ từ sớm

2. Tít tắp mãi tận trên cao: Nhiều từ láy đặc tả vui nhộn để bố mẹ nhấn nhá và đọc to lên cùng con

3. Ngày nào em bé cỏn con: 25 bài đồng dao, ca dao và hát ru quen thuộc để trẻ tập đọc theo bố mẹ

4. Ngỗng Suzy ngốc nghếch mà không ngờ nghệch: Nhiều vốn từ mới về hành động và âm thanh

5. Gieo xuống một hạt mầm diệu kỳ: Hơn 25 trò chơi, tương tác kích thích trẻ chỉ vào hình ảnh và gọi tên các sự vật