BLOG

Biết đọc là một trong những thành tựu phát triển quan trọng nhất của mỗi đứa trẻ. Biết đọc tạo tiền đề cho sự thành công của trẻ ở trường học và trong cuộc sống sau này. Nhưng học đọc không đơn giản. Các bậc cha mẹ thường hỏi các nhà nghiên cứu về sự phát triển của trẻ rằng làm sao họ có thể giúp con mình đọc thành thạo.

Cha mẹ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển các kỹ năng ngôn ngữ đầu đời của trẻ và nuôi dưỡng niềm yêu thích đọc sách.

TRẺ “HỌC” NGÔN NGỮ TỪ RẤT SỚM
Nền tảng của khả năng đọc viết được hình thành rất sớm, từ giai đoạn sơ sinh. Ngay cả não của trẻ sơ sinh cũng nhạy cảm với âm thanh và sự phức tạp của ngôn ngữ. Trẻ sơ sinh không chỉ cần nghe ngôn ngữ mà còn cần tham gia vào ngôn ngữ.

Trẻ sơ sinh chỉ có thể bập bẹ những âm như “ga”, “ba” và “da”. Nhưng khi cha mẹ trò chuyện và lặp lại những âm này với trẻ nhiều lần cho trẻ nghe, cha mẹ đang giúp trẻ học ngôn ngữ. Một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng số lần trò chuyện giữa trẻ sơ sinh và cha mẹ là yếu tố quan trọng để xây dựng kỹ năng ngôn ngữ.

Vì vậy, khi bé nói “ba”, hãy đáp lại. Cha mẹ có thể lặp lại "ba" hoặc hỏi "Vậy à?", hoặc cố gắng đoán xem con đang nói gì.

Những em bé nghe nhiều từ hơn, nói nhiều từ hơn và nghe nhiều ngôn ngữ phức tạp hơn sẽ có khả năng tạo ra ngôn ngữ phức tạp hơn sau này. Những kỹ năng ngôn ngữ này giúp trẻ sẵn sàng học đọc.

NỀN TẢNG CỦA VIỆC HỌC ĐỌC
Khi trẻ sơ sinh bước sang tuổi tập đi và vào mẫu giáo, ngôn ngữ của trẻ trở nên phức tạp hơn. Trẻ bắt đầu xây dựng vốn từ vựng để có thể đọc sách sau này. Bằng cách xây dựng các kỹ năng ngôn ngữ, trẻ mầm non cũng đang phát triển khả năng chú ý, ghi nhớ và tư duy để chuẩn bị cho giai đoạn vào tiểu học.

Trẻ mẫu giáo phát triển ngôn ngữ thông qua việc nghe đọc sách cùng cha mẹ. Đọc cho trẻ nghe giúp trẻ xây dựng vốn từ vựng và mở rộng các cuộc trò chuyện. Cha mẹ có thể bắt đầu với những cuốn sách tranh ngắn như “Mệt rũ mà vẫn chưa muốn ngủ” và chuyển sang những cuốn sách tranh dài hơn như “Múp Míp mê mẩn múa may”.

Trẻ mẫu giáo cũng học các kỹ năng ngôn ngữ quan trọng trong lúc vui chơi. Các trò board game, “I Spy”, hát theo nhạc và phân vai diễn lại các câu chuyện đều giúp xây dựng kỹ năng ngôn ngữ mà trẻ cần để học đọc. Tương tác và trò chuyện với trẻ mới biết đi và trẻ mẫu giáo trong lúc chơi sẽ hỗ trợ trẻ học các âm và từ ngữ.

Trò chuyện, đọc sách cho con và chơi với con đều là những hoạt động giúp con trẻ xây dựng một thái độ tích cực đối với ngôn ngữ và khả năng đọc viết. Các em sẽ học cách kết nối việc đọc sách với cảm giác ấm áp và chia sẻ. Cha mẹ có thể gợi ý, định hướng cho con sách nên chọn để đọc, nơi để ngồi đọc. Và từ đó, bắt đầu nuôi dưỡng thói quen đọc của trẻ. Những trải nghiệm tích cực này thúc đẩy sự phát triển trí tuệ và cảm xúc của con trẻ.

SẴN SÀNG ĐỌC SÁCH
Các nhà nghiên cứu từ lâu đã tranh luận về việc trẻ em học đọc như thế nào và cách tốt nhất để dạy trẻ học đọc là gì. Ngày nay, chúng ta biết rõ là trẻ em cần được hướng dẫn ngữ âm rõ ràng (học âm tương ứng với chữ cái), thực hành nhiều và hỗ trợ để hiểu các văn bản.

Trẻ cần biết mỗi chữ cái được tạo nên bởi các nét và có cách phát âm riêng. Trẻ sẽ học được điều này thông qua các hoạt động ở trường và cha mẹ có thể giúp trẻ luyện tập ở nhà bằng việc khuyến khích trẻ đọc sách cùng cha mẹ.

Sau khi học ghép âm, trẻ cũng cần xây dựng khả năng đọc trôi chảy. Nghĩa là trẻ có thể đọc chính xác, trôi chảy và có sự biểu đạt. Khi trẻ đạt được sự trôi chảy, trẻ sẽ đọc tự nhiên hơn, nhanh hơn và dễ dàng hơn.

KHUYẾN NGHỊ DÀNH CHO CHA MẸ ĐỂ XÂY DỰNG TRẢI NGHIỆM ĐỌC TÍCH CỰC Ở NHÀ CHO CON TRẺ

1. Cố gắng dành ra ít nhất 15 phút mỗi ngày cho thời gian đọc.

2. Xem xét kỹ các yếu tố ảnh hưởng đến trải nghiệm đọc tích cực của trẻ. Ví dụ: Thời gian nào trong ngày phù hợp nhất để con cùng cha mẹ đọc sách ở nhà? Con thích đọc sách ở đâu nhất, trên ghế hay trên giường?

3. Tập đọc những cuốn sách đơn giản và con dễ lặp lại. Nếu con không thể đọc trôi chảy cuốn sách đó, có thể trình độ hơi cao so với khả năng của con.

4. Chỉ ra những chỗ đặt dấu chấm và dấu phẩy mà con nên tạm dừng khi đọc. Nói về việc sử dụng các tông giọng khác nhau. Chỉ cho trẻ các cách biểu đạt khác nhau. Ví dụ: nếu nhân vật trong câu chuyện nói “DỪNG LẠI ĐI”, cha mẹ có thể giải thích cho con rằng trẻ có thể dùng tông giọng thật to.

5. Hãy cùng đọc và ủng hộ sở thích đọc của con, bất kỳ thể loại sách nào, dù đó là truyện tranh, kịch của Shakespeare hay sách giáo khoa môn sinh học. Bởi cách tốt nhất để trẻ có thể tự mình trở thành người đọc thông thạo là thông qua việc thực hành và đọc đi đọc lại những cuốn sách mà trẻ yêu thích.

6. Tiếp tục đọc cùng con ngay cả khi con đã có thể đọc độc lập. Điều này không chỉ giúp trẻ tiếp tục có được sự định hướng tốt khi đọc mà còn giúp mối quan hệ giữa cha mẹ và trẻ ngày càng gắn bó, khăng khít hơn.

7. Kiểm tra khả năng hiểu câu chuyện của con bằng cách đặt ra các câu hỏi trước, trong và sau khi đọc. Câu hỏi cũng sẽ dẫn đắt đến những cuộc trò chuyện. Cha mẹ có thể hỏi trẻ:

"Con nghĩ tại sao nhân vật này lại làm như vậy?”

"Câu chuyện này có nhắc con nhớ về bất cứ điều gì chúng ta đã làm không?"

“Đây là một từ thú vị. Con đoán xem nó có nghĩa là gì? Con có biết từ nào cũng mang ý nghĩa tương tự không?”

KẾT LẠI
Một số trẻ sẽ học đọc nhanh hơn những trẻ khác, nhưng tất cả trẻ em đều cần luyện tập để trở thành người đọc thành thạo. Đọc sách đều đặn tại nhà là khởi đầu tốt nhất trên hành trình nuôi dưỡng thói quen và tình yêu đọc suốt đời cho con trẻ.