BLOG

Vừa mới đây, Cơ quan Giáo dục sớm Vương quốc Anh xuất bản một báo cáo quan trọng về quan điểm giáo dục sớm của những nhà giáo dục hàng đầu, đại diện của 13 nước châu Âu có nền giáo dục tiên tiến.

Điều thú vị từ báo cáo này là “giáo dục sớm” của họ không hề tập trung vào dạy trẻ em chữ cái hay con số. Thay vào đó họ tập trung dạy trẻ những điều khác như giao tiếp, kỹ năng xã hội, chơi sáng tạo, quản lý cảm xúc…

Tại sao lại như vậy? Một trong những lý giải khoa học có liên quan đến sự phát triển não bộ. Bố mẹ có lẽ đã biết não bộ phát triển rất nhanh trong những năm đầu đời của trẻ. Ở thời điểm trẻ 5 tuổi, não bộ trẻ đã hoàn thiện 90% so với não người trưởng thành và đạt gần 95% khi trẻ lên 7. Trong quá trình phát triển thần kỳ này, bán cầu não phải phát triển sớm hơn, phù hợp để trẻ khám phá thế giới, nhận thức cảm xúc bản thân và những người xung quanh, cũng như nuôi dưỡng tình yêu. Điều này giúp trẻ phát triển thông minh về mặt cảm xúc như giao tiếp tốt, hòa đồng và thấu hiểu. Ngoài ra, đây cũng là tiền đề hỗ trợ các hoạt động học tập liên quan đến não trái sau này, vì thật ra bán cầu não trái - nơi giúp trẻ phát triển về tính toán và con số phải đến 7 tuổi mới thực sự hoạt động đầy đủ để chuẩn bị cho quá trình học thuật của trẻ.

Như vậy, những điều quan trọng chúng ta cần tập trung dạy trẻ trong những năm đầu đời là:

GIAO TIẾP: Đây là nền tảng quan trọng để trẻ phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội khi lớn lên. Trẻ học giao tiếp ngay từ trong gia đình nên đây là những gợi ý để cha mẹ có những cuộc trò chuyện tích cực với con cái:

1. Sử dụng câu hỏi mở

Hỏi những câu mà trẻ không thể trả lời đơn giản là “có” hoặc “không”. Câu hỏi mở thường bắt đầu bằng “ai/cái gì/ở đâu”. VD: “Con có biết bướm thích đậu ở đâu không?”.

2. Tập trung vào sở thích của trẻ

Khi trẻ thể hiện niềm yêu thích với một thứ gì đó, như khủng long/máy xúc/công chúa…, cha mẹ nên dành nhiều thời gian trò chuyện với con về những sở thích này. Từ đó, cha mẹ có thể dễ dàng mở rộng và phát triển nội dung trò chuyện, đưa vào những từ vựng mới hay kinh nghiệm của bản thân để làm phong phú thêm cuộc trò chuyện với con cái.

3. Chờ đợi phản ứng của trẻ

Cho trẻ thời gian để suy nghĩ và trả lời. Trẻ em cần (nhiều) thời gian để hiểu câu hỏi, tìm từ vựng phù hợp rồi mới đưa ra câu trả lời, do đó cha mẹ nên cho trẻ thời gian và chờ đợi con trả lời.

4. Giải thích từ ngữ mà trẻ chưa viết

Mọi trẻ em đều cần được giải thích những từ vựng mà con chưa biết. Để giải thích từ mới cho trẻ một cách hiệu quả, cha mẹ có thể:

- Sử dụng từ đồng nghĩa

- Sử dụng cử chỉ, âm thanh để giải thích nghĩa của từ đó

- Đặt từ mới vào trong các ngữ cảnh khác nhau

- Sử dụng tranh vẽ thể hiện ý nghĩa của từ mới

TRÍ THÔNG MINH CẢM XÚC EQ: Đây là nền tảng quan trọng để trẻ có kỹ năng giao tiếp tốt và dễ đạt được sự yêu mến của người khác. Cha mẹ cũng có thể giúp trẻ phát triển trí thông minh cảm xúc từ sớm thông qua những tương tác hằng ngày theo Mô hình MARS này:

● M (Motivation): Cha mẹ nên xây dựng và tạo động lực bên trong mỗi đứa trẻ để giúp trẻ kiên trì không bỏ cuộc khi gặp khó khăn. Một cách dễ dàng khi làm điều này đó là khen ngợi nỗ lực của con khi giải quyết vấn đề thay vì khả năng có sẵn của con. VD như nói “mẹ rất ấn tượng vì con quá khéo léo rút khối gỗ ở góc nhỏ này” để thúc đẩy tư duy phát triển trong trẻ hơn là chỉ khen “Con giỏi quá!”. Thường xuyên được khích lệ và tạo động lực đúng sẽ tăng tiết những hormone hạnh phúc giúp trẻ luôn trong trạng thái tự tin và có động lực.

● A (Awareness): Trao quyền tự chủ cho trẻ để trẻ thấy cha mẹ luôn là người lắng nghe và hướng dẫn, còn chính trẻ mới là người thực hiện, giúp trẻ sớm nhận thức về trách nhiệm của bản thân. Điều này cũng giúp trẻ sản xuất nhiều oxytocin, một loại hormone hạnh phúc quan trọng để giữ trẻ luôn ở trạng thái cảm thấy biết ơn và hạnh phúc trong cuộc sống.

● R (Regulation): Trong các hoạt động vui chơi, cha mẹ nên tạo sự công bằng, có thưởng, phạt rõ ràng. Đừng vì trẻ nhỏ mà thiên vị hay để trẻ vui mà chỉ cho trẻ có cảm giác của “người chiến thắng”. Thay vì trách mắng khi trẻ thất bại, cha mẹ nên an ủi và cho trẻ hiểu rằng: ai cũng có lúc thất bại, và đó là lúc trẻ học được cách điều chỉnh cảm xúc một cách tự nhiên. Khi làm tốt điều này, não bộ của trẻ sẽ thường xuyên tiết Serotonin, giúp trẻ thích ứng và học cách điều chỉnh cảm xúc tốt hơn.

● S (Social Intelligence): Trẻ cần cho cơ hội khám phá thế giới quan bằng các hoạt động giao tiếp xã hội. Đây cũng là dạng thức cao nhất của EQ vì lúc này trẻ học được cách quản lý các mối quan hệ, thể hiện sự quan tâm, đồng cảm và biết giúp đỡ người khác.

-----------------------

CRABIT KIDBOOKS - Nhà phát hành sách đồng hành cùng giai đoạn phát triển của trẻ từ 0 - 12 tuổi

Website: www.crabitkidbooks.com