BLOG

Ngay từ cái tên sách, tác giả Stevenson đã muốn gửi gắm đến bạn đọc thật nhiều tâm tư suy nghĩ…

Trước khi ra mắt tác phẩm vào năm 1885 với nhan đề chính thức: “Vườn thơ của một đứa trẻ” (A Child’s Garden of Verses), Robert Louis Stevenson từng đắn đo trước nhiều cái tên khác nhau cho tập thơ của mình.

Stevenson viết lại trung thực về những ấn tượng ngày thơ ấu, để nó thắp sáng những trái tim trẻ thơ. Chính vì thế, ông muốn tập trung vào trải nghiệm đọc và những ký ức đẹp đẽ tuổi thơ, thế rồi hai cái tên chẳng thể đơn giản hơn đã được tác giả nghĩ ra: “Những bài đồng dao” (Nursery Verses) và “Những vần thơ cho trẻ em” (Rimes for Children). 

Những cái tên “mỹ miều” khác cũng được ông cân nhắc như: “Những suy tưởng thơ trẻ” (Nursery Muses) hay “Những vần thơ sáng trong” (Rimes of Innocent)... Nhưng về sau, có một cái tên khiến Stevenson đặc biệt thích thú: “Điệu sáo penny” (Penny Whistle). Đó là một loại sáo thiếc mà trẻ em Scotland thường thổi, và đây cũng là loại nhạc cụ tác giả ưa thích chơi mỗi khi vui đùa cùng anh chị em họ của mình. Cái tên này ngụ ý về những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ Stevenson. Ông đưa ra nhiều lựa chọn khác nhau như: “Điệu sáo penny: Những vần thơ cho trẻ” (Penny Whistle: Nursery Rhymes) và “Điệu sáo nhỏ từ cây sáo penny” (Penny Whistle for Small Whistle); nhưng vẫn ưng ý nhất với cái tên “Penny Whistle” giản đơn.

Vậy điều gì đã khiến “Penny Whistle” trở thành “A Child’s Garden of Verses”?

Tiếc rằng, nhiều tư liệu cùng bản thảo gốc của Stevenson đã bị thất lạc trong giai đoạn Thế chiến thứ nhất, phân tán đi những thông tin quan trọng về cuộc đời của tác giả, nên lý do tại sao sau cùng tác giả lại chọn cái tên “Vườn thơ của một đứa trẻ” sẽ mãi là một bí ẩn. 

Nhà nghiên cứu Jean Webb từ Đại học Oxford từng đưa ra giả thuyết sở dĩ Stevenson dùng từ “vườn” (garden) trong “Vườn thơ của một đứa trẻ” bởi trong kí ức của tác giả, đây là một vùng không gian đem lại cho ông cảm giác an toàn, đồng thời là nơi ông được tự do sáng tạo. Bà cho rằng khu vườn hồi bé của gia đình Stevenson chính là cảm hứng cho những hình ảnh thiên nhiên xuất hiện trong tập thơ. Ngoài ra, căn cứ theo sự am hiểu của tác giả với Thiên chúa giáo, “vườn” còn là ẩn dụ cho Vườn địa đàng trong Kinh thánh, và sự xuất hiện của con trẻ trong khu vườn đó chính là biểu tượng cho sự ngây thơ.

Ngoài ra, căn cứ theo những lá thư còn sót lại giữa ông với người thân, và cả tiểu sử của Stevenson, chúng ta có thể phỏng đoán thêm được nhiều điều…

Ít lâu sau khi “Vườn thơ của một đứa trẻ” ra mắt, Stevenson từng viết một bức thư cảm ơn tới nhà phê bình William Archer vì ông này đã dành đôi dòng để ngợi ca tập thơ. Trong phần tái bút có một đoạn: “...Tuổi thơ của tôi là tổng hòa của bao điều: những trận ốm, cơn đau, bao lần mất ngủ, đêm dài, ác mộng. Thành thật rằng, so với những nơi chốn êm ái trong nhà, tôi không mấy khi được tự do đứng trước cảnh vườn tược. Nhưng hà cớ gì phải khơi lại những nỗi buồn này? Bởi lẽ rằng mọi đứa trẻ chỉ cần một người đến thắp sáng niềm vui của chúng lên, và tình cờ những nhà thơ lại vừa vặn với đặc ân đấy. Và đó là lý do tôi muốn sẻ chia những điều này…” 

Dẫu “Vườn thơ của một đứa trẻ” đã cho người đọc thấy Stevenson có trí tưởng tuyệt vời như nào để áp chế nỗi buồn và sự cô đơn của một đứa trẻ trong những ngày nằm dưỡng bệnh, ông vẫn không giấu được khát khao được chu du, khám phá thế giới vẫy gọi ngoài kia. Như bài “Xứ êm” (Land of counterpane), trên chiếc giường ông hoàn toàn có thể điều khiển đồ chơi theo ý muốn, nhưng vẫn chỉ là “gã khổng lồ bất động”. Có lẽ vì thế, “vườn” đối với ông là một nơi lý tưởng cho mọi đứa trẻ, và cũng vì vậy, cái tên “Vườn thơ của một đứa trẻ” đã ra đời.

“Tôi phải đi thôi, cho thỏa mộng lên đường,
Tới xứ sở táo vàng căng mọng trong vườn;
Dưới một bầu trời khác, xanh vời vợi,
…”
(trích bài “Du hành”, trang 18, sách “Vườn thơ của một đứa trẻ”)

Quá trình sáng tác “Vườn thơ của một đứa trẻ” được Stevenson viết gọn trong giai đoạn ông dưỡng bệnh ở Pháp và bản thảo đã được hoàn thành tại đây năm 1883. Bức thư đề xuất tên cuốn sách (chưa nhắc tới “A Child’s Garden of Verses”) mà ông gửi cho biên tập viên của mình, nhà thơ William Ernest Henley là vào tháng 3 năm 1883; và bức thư gửi cho người bạn của mình, họa sĩ William Hicok Low, thông báo về việc tập thơ sẽ mang tên “A Child’s Garden of Verses” là vào tháng 11 năm 1884. 

Không ai biết chắc chắn rằng trong 18 tháng này, điều gì đã làm Stevenson quyết định thay đổi tên của tập thơ; nhưng có một điều chúng mình tin tưởng là tác giả Stevenson thực sự mong rằng mỗi bạn nhỏ đều tìm thấy “khu vườn” lý tưởng cho riêng mình khi đọc tập thơ này. “Khu vườn” ấy sẽ là nơi các em được hồn nhiên, được ngây thơ; được tự do vui chơi, tưởng tượng và nuôi dưỡng những cảm xúc tích cực cho tâm hồn!